JSON nədir?

JSON (JavaScript Object Notation) — məlumatları insan tərəfindən oxuna bilən, yüngül formatda saxlamaq və ötürmək üçün istifadə olunan standart məlumat formatıdır. Adından fərqli olaraq, JSON demək olar bütün müasir proqramlaşdırma dillərində (Python, Java, PHP və s.) dəstəklənir, təkcə JavaScript-ə məxsus deyil.

Sadə desək: JSON — kompüterlərin bir-biri ilə strukturlaşdırılmış məlumat mübadiləsi aparmaq üçün istifadə etdiyi, sadə "açar-dəyər" formasında yazılmış bir mətn formatıdır.

JSON-un quruluşu

JSON, məlumatları açar-dəyər (key-value) cütləri şəklində təşkil edir:

{

"ad": "Əli",

"yas": 25,

"seherler": ["Bakı", "Gəncə"]

}

• Obyekt: Fiqurlu mötərizələr { } daxilində, açar-dəyər cütlərindən ibarət.
• Massiv (Array): Kvadrat mötərizələr [ ] daxilində, sıralanmış dəyərlər siyahısı.
• Dəyər növləri: Mətn (string), rəqəm (number), doğru/yalan (boolean), massiv, obyekt və ya boş (null) ola bilər.

JSON niyə populyardır?

• Oxunaqlılıq: İnsan tərəfindən asanlıqla oxunub başa düşülə bilir.
• Yüngüllük: Digər formatlara (məsələn, XML) nisbətən daha az yer tutur.
• Universallıq: Demək olar bütün proqramlaşdırma dilləri tərəfindən dəstəklənir.

JSON-un istifadə sahələri

• API-lər: Veb serverlər və tətbiqlər arasında məlumat mübadiləsinin əsas formatı.
• Konfiqurasiya faylları: Bir çox proqram, öz tənzimləmələrini JSON formatında saxlayır.
• Verilənlər bazası: MongoDB kimi NoSQL verilənlər bazaları, məlumatları JSON-a bənzər formatda saxlayır.

Nəticə

JSON, müasir veb inkişafının əsas dil-agnostik məlumat formatıdır — sadəliyi və universallığı sayəsində, sistemlər arasında məlumat mübadiləsinin standartına çevrilib.

IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu

Tez-tez verilən suallar

JSON nədir? Məlumatları insan tərəfindən oxuna bilən, yüngül formatda saxlamaq və ötürmək üçün istifadə olunan standart məlumat formatıdır.

JSON yalnız JavaScript üçündürmü? Xeyr, adından fərqli olaraq, JSON demək olar bütün proqramlaşdırma dilləri tərəfindən dəstəklənir və dil-agnostik bir formatdır.