Jet School Logo

Edge Computing (Kənar Hesablama) nədir?

Edge Computing (kənar hesablama) — məlumatları mərkəzləşdirilmiş uzaq serverlərə — buluda — göndərmək əvəzinə, onları yarandığı yerə mümkün qədər yaxın emal edən texnologiyadır. Bu, məlumatın uzaq serverə gedib-qayıtma vaxtını — gecikməni (latency) — xeyli azaldır.

Sadə desək: bulud hesablaması bütün qərarları uzaqdakı baş ofisə göndərib cavab gözləməyə bənzəyirsə, kənar hesablama sadə qərarları dərhal, yerindəcə qəbul etməkdir.

Edge Computing niyə vacibdir?

  • Aşağı gecikmə: Məlumat uzaq serverə getmədiyi üçün cavab demək olar ki, anında gəlir. Bu, sürücüsüz avtomobillər kimi millisaniyələrin həlledici olduğu sistemlər üçün kritikdir.
  • İnternet trafikinə qənaət: Bütün məlumatı buluda göndərmək əvəzinə yalnız vacib hissəsi göndərilir. Məsələn, təhlükəsizlik kamerası 24 saatlıq videonun hamısını deyil, yalnız hərəkət aşkarlanan anları göndərir.
  • Oflayn işləmə: İnternet bağlantısı kəsilsə belə, kənar cihaz əsas funksiyalarını yerinə yetirməyə davam edir.
  • Məxfilik: Şəxsi məlumatlar — məsələn, üzünüzün təsviri — cihazdan kənara çıxmadan emal oluna bilər.

Gündəlik həyatda Edge Computing

Siz kənar hesablamadan artıq hər gün istifadə edirsiniz:

  • Telefonun üzlə kilidinin açılması: Üz tanıma telefonun özündə baş verir, şəkliniz internetə göndərilmir. Bu, biometrik autentifikasiyanın həm sürətli, həm də təhlükəsiz olmasını təmin edir.
  • Səsli köməkçilər: “Hey Siri” kimi oyandırıcı ifadələri cihaz özü tanıyır və yalnız bundan sonra sorğunu buluda göndərir.
  • Ağıllı saatlar: Ürək ritmindəki pozuntuları real vaxtda cihazın özündə aşkarlayır.

Tətbiq sahələri

  • Əşyaların interneti (IoT): Ağıllı ev cihazları və sənaye sensorları məlumatı yerində emal edir.
  • Sürücüsüz avtomobillər və dronlar: Təhlükəsizliklə bağlı qərarlar buluda müraciət etmədən, cihazın özündə anında qəbul olunmalıdır.
  • Robotexnika: Avtonom robotlar ətrafı öz üzərindəki kompüterlə təhlil edərək hərəkət edir.
  • Səhiyyə: Geyilən cihazlar xəstənin vəziyyətini real vaxtda təhlil edir.
  • Ağıllı istehsal: Fabriklərdə avadanlığın nasazlığı baş verməzdən əvvəl aşkarlanır.

Edge AI: süni intellekt cihazın içində

Son illərin ən böyük trendlərindən biri Edge AI-dır — süni intellekt modellərinin buludda deyil, birbaşa cihazda işləməsi. Müasir smartfonlar və noutbuklar xüsusi AI prosessorları ilə təchiz olunur. Bu sayədə kompüter görmə, nitq tanıma və mətn tərcüməsi kimi tapşırıqlar internet olmadan da yerinə yetirilir.

Edge Computing və Cloud Computing

Edge ComputingCloud ComputingEmal yeriMəlumatın yarandığı yerə yaxınMərkəzi, uzaq data mərkəzləriSürətÇox yüksək (millisaniyələr)Şəbəkədən asılıdırHesablama gücüMəhdudDemək olar ki, limitsizUyğun olduğu işlərAni qərarlarBöyük həcmli təhlil və saxlama

Çatışmazlıqları

  • Məhdud resurslar: Kənar cihazların hesablama gücü və yaddaşı buludla müqayisədə xeyli azdır.
  • İdarəetmə çətinliyi: Minlərlə paylanmış cihazı yeniləmək və izləmək mərkəzi serverlərdən daha çətindir.
  • Təhlükəsizlik riskləri: Hər cihaz potensial hücum nöqtəsidir. Zəif qorunan IoT cihazları tez-tez ələ keçirilərək botnetlərə qoşulur.

Nəticə

Edge Computing real vaxtda sürətli qərar tələb edən müasir texnologiyalar — IoT, avtonom sistemlər, süni intellekt — üçün getdikcə vacibləşən və bulud hesablamasını tamamlayan yanaşmadır.

İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu

Tez-tez verilən suallar

Edge Computing nədir? Məlumatları uzaq serverlərə göndərmək əvəzinə yarandığı yerə yaxın emal edən texnologiyadır.

Edge Computing bulud hesablamasını əvəz edirmi? Xeyr, onlar bir-birini tamamlayır: sürətli qərar tələb edən tapşırıqlar kənarda, böyük həcmli təhlil isə buludda aparılır.

Tədris sahələrimiz barədə məlumat almaq üçün qeydiyyatdan keçin

IT Sahəsini öyrənməyə başla