BİOMETRİK AUTENTİFİKASİYA nədir?

Biometrik Autentifikasiya (Biometric Authentication) — istifadəçinin şəxsiyyətini parol əvəzinə üz, barmaq izi, səs və ya gözün qüzehli qişası (iris) kimi unikal bioloji xüsusiyyətləri ilə təsdiqləyən təhlükəsizlik üsuludur. Bu, autentifikasiyanın ən müasir növlərindən biridir.

Sadə dillə: Bunu heç vaxt unutmadığın, heç kimə deyə bilmədiyin “canlı açar”a bənzətmək olar — çünki açar sənin öz bədəninin bir hissəsidir.

Biometrik autentifikasiyanın əsas prinsipləri / necə işləyir

Cihaz ilk dəfə istifadəçinin bioloji məlumatını (məsələn, üzün və ya barmaq izinin xüsusiyyətlərini) kamera və ya xüsusi sensor vasitəsilə skan edir və onu riyazi koda çevirir.
Bu kod birbaşa şəkil kimi deyil, şifrələnmiş “şablon” (template) formasında cihazın təhlükəsiz hissəsində saxlanılır.
Növbəti girişdə cihaz yenidən skan edir və yeni nəticəni saxlanmış şablonla müqayisə edir.
Uyğunluq kifayət qədər yüksəkdirsə, sistem istifadəçini tanıyır və girişə icazə verir.
Əksər müasir sistemlər əlavə təhlükəsizlik üçün “canlılıq yoxlaması” (liveness detection) da aparır ki, sadə şəkil və ya maska ilə aldadılmasın.

Biometrik autentifikasiyanın tətbiq sahələri

Smartfonlar — Face ID, Touch ID ilə ekranın kilidini açmaq.
Bank tətbiqləri — barmaq izi və ya üz tanıma ilə ödənişi təsdiqləmək.
Hava limanları — sərnişinlərin pasport nəzarətindən üz tanıma ilə keçməsi.
Ofis və məktəb girişləri — barmaq izi ilə qapı açan nəzarət sistemləri.
Səs köməkçiləri — bəzi sistemlərdə səs izi ilə istifadəçi təsdiqi.

Nəticə

Biometrik autentifikasiya parolları əzbərləmək ehtiyacını aradan qaldıraraq həm rahat, həm də nisbətən təhlükəsiz giriş üsulu təqdim edir. Lakin paroldan fərqli olaraq, barmaq izini və ya üzü “dəyişmək” mümkün olmadığı üçün bu məlumatların necə saxlanıldığına və hansı sistemlərə etibar edildiyinə diqqətli yanaşmaq vacibdir.

Rəqəmsal təhlükəsizliyin əsaslarını və müasir qorunma üsullarını praktikada öyrənmək üçün: Kibertəhlükəsizlik kursu

Tez-tez verilən suallar

Biometrik autentifikasiya nədir?

Biometrik autentifikasiya istifadəçinin şəxsiyyətini üz, barmaq izi kimi unikal bioloji xüsusiyyətləri ilə təsdiqləyən giriş üsuludur.

Biometrik autentifikasiya 100% təhlükəsizdirmi?

Xeyr — yüksək keyfiyyətli şəkil, maska və ya “deepfake” video ilə bəzi sistemləri aldatmaq mümkündür. Buna görə ciddi sistemlər əlavə olaraq canlılıq yoxlaması və ya çoxfaktorlu autentifikasiya çərçivəsində ikinci təsdiq addımı — məsələn, iki mərhələli identifikasiya — tələb edir.