Jet School Logo

CI/CD nədir?

CI/CD — müasir proqram təminatının hazırlanmasında istifadə olunan avtomatlaşdırılmış və çevik bir yanaşmadır. Bu termin iki əsas konsepsiyanı əhatə edir:

  • CI — Continuous Integration (Davamlı İnteqrasiya)
  • CD — Continuous Delivery və ya Continuous Deployment (Davamlı Çatdırılma və ya Davamlı Yerləşdirmə)

Bu yanaşmanın əsas məqsədi proqram təminatının hazırlanmasını, test olunmasını və yerləşdirilməsini avtomatlaşdırmaq, sürətləndirmək və daha etibarlı etməkdir.

1. Continuous Integration (CI) — Davamlı İnteqrasiya nədir?

CI zamanı proqramçılar yazdıqları kodu tez-tez (hətta gündə bir neçə dəfə) mərkəzi repozitoriyaya göndərirlər. Bunun üçün adətən Git kimi versiya nəzarət sistemlərindən istifadə olunur. Hər bir “commit” və ya “merge” hadisəsindən sonra avtomatik olaraq:

  • kod yığılır (build edilir) — müasir layihələrdə nəticə çox vaxt konteyner obrazı şəklində hazırlanır;
  • testlər işə düşür (unit, integration testlər);
  • kodda səhv olub-olmadığı müəyyən edilir.

Yığılmış hazır versiyalar (artifact-lar) sonrakı mərhələlərdə istifadə üçün Artifact Repository-də saxlanılır.

Məqsəd:

Kod dəyişikliklərinin tez-tez yoxlanması və birləşdirilməsi, beləliklə gələcəkdə böyük problemlərin qarşısını almaq.

CI olmadan: Proqramçılar kodlarını həftələrlə lokal saxlayır, birləşdirəndə isə böyük konfliktlər yaranır.

CI ilə: Dəyişikliklər dərhal test edilir və bug-lar daha tez aşkarlanır.

2. Continuous Delivery (CD) — Davamlı Çatdırılma nədir?

Continuous Delivery CI-dan sonra gələn mərhələdir. Bu mərhələdə test edilmiş və doğrulanmış kod avtomatik olaraq yerləşdirməyə hazır vəziyyətə gətirilir, lakin production-a yerləşdirmə (deployment) hələ əl ilə təsdiqlənir.

  • Kod testdən keçdikdən sonra staging və ya test mühitlərinə yerləşdirilir.
  • Oradan isə bir kliklə production mühitinə göndərilə bilər.

3. Continuous Deployment (CD) — Davamlı Yerləşdirmə nədir?

Bu, Continuous Delivery-dən bir addım irəli olan səviyyədir.

Continuous Deployment prosesində testləri uğurla keçən kod avtomatik şəkildə production mühitinə yerləşdirilir — insan müdaxiləsi olmadan.

Yəni:

Kod yazılır → test edilir → yerləşdirilir → istifadəçi sistemdəki yeniliyi dərhal görür.

Production-a yerləşdirmə zamanı riskləri azaltmaq üçün Blue-Green Deployment kimi strategiyalardan istifadə olunur: problem çıxarsa, əvvəlki versiyaya bir anda qayıtmaq mümkündür.

CI/CD sisteminin üstünlükləri:

  • Tez-tez yeniləmə imkanı — Kod dəyişiklikləri dərhal istifadəçiyə çatır.
  • Avtomatlaşdırma və sürət — Əl ilə görülən işlər aradan qaldırılır.
  • Azaldılmış risklər — Hər dəyişiklik test olunur, səhvlər erkən aşkar edilir.
  • Müştəri məmnuniyyəti — Yeni funksiyalar və düzəlişlər daha tez istifadəyə verilir.
  • Davamlı inkişaf mədəniyyəti — Komandada əməkdaşlıq və məsuliyyət artır.

CI/CD alətləri:

Nümunə ssenari:

Təsəvvür edin, siz e-ticarət saytında yeni “kampaniya” funksiyası əlavə etdiniz. CI/CD sisteminiz belə işləyəcək:

  1. Kodu yazıb git push etdiniz.
  2. CI mərhələsi: Kod avtomatik yığıldı və test olundu — uğurlu!
  3. CD mərhələsi: Kod avtomatik olaraq test mühitinə yerləşdirildi.
  4. Continuous Deployment varsa, kod production mühitinə də avtomatik yerləşdirildi.
  5. Müştəriləriniz yeni funksiyanı dərhal görür!

Nəticə

CI/CD proqram təminatını daha sürətli, təhlükəsiz və etibarlı şəkildə inkişaf etdirmək və yerləşdirmək üçün DevOps-un əsas sütunlarından biridir. O, komandalar arasında əməkdaşlığı yaxşılaşdırır, keyfiyyəti artırır və məhsulun bazara çıxma vaxtını (time-to-market) azaldır. Müasir proqram təminatı hazırlanmasında CI/CD artıq üstünlük deyil, zərurətdir.

İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu

Tədris sahələrimiz barədə məlumat almaq üçün qeydiyyatdan keçin

IT Sahəsini öyrənməyə başla