
Event (hadisə) — proqramda baş verən və proqramın reaksiya verə biləcəyi hər hansı bir hadisədir. Veb səhifələrdə hadisələrin çoxunu istifadəçi yaradır: düyməyə klikləmək, klaviaturada düyməyə basmaq, siçanı hərəkət etdirmək, formu göndərmək, səhifəni sürüşdürmək. Amma hadisələri brauzer və sistem də yaradır: səhifənin yüklənib qurtarması, taymerin bitməsi, serverdən cavabın gəlməsi və ya xətanın baş verməsi də hadisədir.
Təsəvvür et ki, işıq düyməsinə basırsan və işıq yanır. Burada “düyməyə basmaq” hadisədir, “işığın yanması” isə ona verilən cavabdır. Veb səhifələr də eyni məntiqlə işləyir: nəsə baş verir, JavaScript bunu “hiss edir” və cavab verir.
Qapı zəngi də yaxşı nümunədir: sən bütün günü qapının ağzında gözləmirsən — zəng çalınanda qapıya gedirsən. Proqramlar da hadisəni daim yoxlamaq əvəzinə onun baş verməsini “gözləyir”.
JavaScript-də hadisələri “dinləmək” üçün addEventListener metodundan istifadə olunur. Bu metod DOM vasitəsilə səhifədəki konkret HTML elementinə — məsələn, düyməyə — qoşulur və iki şeyi bildirir:
Hadisə baş verəndə işə düşən bu funksiya hadisə emalçısı (event handler) adlanır. O, məsələn, modal pəncərə aça, elementin rəngini dəyişə və ya məlumatı serverə göndərə bilər.
Hadisə baş verəndə brauzer emalçı funksiyaya onun haqqında ətraflı məlumat olan hadisə obyekti (event object) ötürür. Məsələn, ondan hansı düyməyə basıldığını, siçanın ekranın harasında olduğunu və ya hansı elementə klikləndiyini öyrənmək olar.
Bunlar frontend proqramçısının hər gün işlədiyi hadisələrdir.
Hadisənin yayılması (event bubbling): Düyməyə klikləyəndə hadisə yalnız düymədə deyil, onu əhatə edən bütün elementlərdə də — onun “valideynlərində” — baş verir və DOM ağacı üzrə yuxarı qalxır, eynilə su köpüyü kimi. Bu sayədə yüzlərlə düymənin hər birinə ayrıca emalçı qoşmaq əvəzinə, onların ümumi valideyninə bir emalçı qoşmaq olar.
Standart davranışın ləğvi (preventDefault): Bəzi hadisələrin brauzerdə standart davranışı var. Məsələn, form göndəriləndə səhifə yenilənir. preventDefault() metodu bu davranışı dayandırır. Bu, məsələn, form məlumatlarını səhifəni yeniləmədən yoxlamaq və göndərmək üçün lazımdır.
Proqramın hadisələrin ətrafında qurulduğu yanaşma hadisəyönümlü proqramlaşdırma (event-driven programming) adlanır. Proqram addım-addım irəliləmək əvəzinə “gözləyir” və hadisə baş verəndə uyğun kodu işə salır. Bu yanaşma asinxron proqramlaşdırma ilə sıx bağlıdır.
Hadisələr təkcə veb səhifələrdə deyil, hər yerdədir:
Hadisələr veb səhifələri və tətbiqləri “canlı” və interaktiv edən əsas mexanizmdir. Hadisələrlə işləməyi bacarmaq hər frontend proqramçısı üçün vacib bacarıqdır.
İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu