HTML Element nədir?
HTML elementi — HTML sənədinin əsas tikinti blokudur. Hər veb səhifə bir-birinin içinə yerləşdirilmiş elementlərdən qurulur: başlıqlar, abzaslar, şəkillər, linklər, düymələr, formalar. Elementlər brauzerə səhifənin hansı hissəsinin nə olduğunu və məzmunu necə təşkil etmək lazım olduğunu bildirir.
Sadə desək: veb səhifə Lego konstruktoruna bənzəyirsə, HTML elementləri onun ayrı-ayrı kərpicləridir.
Elementin quruluşu
HTML elementi adətən üç hissədən ibarətdir:
- Açılış teqi — elementin başlanğıcını göstərir, məsələn, p;
- Məzmun — elementin içindəki mətn və ya digər elementlər;
- Bağlanış teqi — elementin sonunu göstərir və adının qarşısında “/” işarəsi olur, məsələn, /p.
Məsələn, açılış p teqi, “Bu bir abzasdır” mətni və bağlanış /p teqi birlikdə bir abzas elementi yaradır.
Teq və element fərqi: Bu iki söz tez-tez qarışdırılır. Teq — bucaqlı mötərizədəki işarənin özüdür. Element isə açılış teqi, məzmun və bağlanış teqinin birlikdə yaratdığı bütöv hissədir.
Boş elementlər (void elements)
Bəzi elementlərin içində məzmun olmur, ona görə onların bağlanış teqi yoxdur. Məsələn:
- img — şəkil;
- br — yeni sətir;
- input — məlumat daxil etmək üçün sahə;
- hr — üfüqi xətt.
HTML5-də belə elementlər rəsmi olaraq “boş elementlər” (void elements) adlanır. Onları bəzən “self-closing” (özü bağlanan) elementlər də adlandırırlar — bu termin köhnə XHTML standartından qalıb.
İç-içə yerləşdirmə
Elementlər bir-birinin içinə yerləşdirilə bilər. Məsələn, ul siyahısının içində bir neçə li bəndi, li-nin içində isə a linki ola bilər. Bu zaman əsas qayda belədir: içəridə açılan element içəridə də bağlanmalıdır. Məsələn, p elementinin içində açılan strong elementi p bağlanmazdan əvvəl bağlanmalıdır. Bu qayda pozulanda brauzer səhifəni gözlənilməz şəkildə göstərə bilər.
HTML elementlərinin növləri
1. Blok elementləri (block elements). Səhifədə bütün mövcud eni tutur və hər biri yeni sətirdən başlayır. Məsələn: div, h1–h6, p, ul. Səhifənin əsas strukturunu — bölmələri və məzmun qruplarını — yaradır.
2. Sətir elementləri (inline elements). Yalnız məzmunu qədər yer tutur və digər elementlərlə eyni sətirdə yerləşir, mətnin axınını pozmur. Məsələn: span, a, strong, em.
Qeyd: Elementin blok və ya sətir kimi davranması CSS ilə dəyişdirilə bilər. Məsələn, linki düymə kimi blok elementə çevirmək və ya elementləri Flexbox ilə yan-yana düzmək olar.
3. Form elementləri (form elements). İstifadəçidən məlumat toplamaq üçün istifadə olunur. Məsələn: input, textarea, button, select. Qeydiyyat, axtarış və əlaqə formaları məhz bu elementlərdən qurulur.
4. Semantik elementlər (semantic elements). Məzmunun mənasını göstərir. Məsələn: header, footer, article, section, nav. Semantik HTML axtarış sistemlərinə və ekran oxuyucularına səhifənin quruluşunu daha yaxşı başa düşməyə kömək edir. Bu, həm SEO, həm də əlçatanlıq üçün vacibdir.
Elementlərin atributları
Hər HTML elementinə atributlar əlavə etmək olar. Atributlar elementin xüsusiyyətlərini və ya davranışını müəyyən edən əlavə məlumatlardır. Onlar açılış teqinin içində yazılır və adətən dəyərə malik olur. Məsələn, img elementində:
- src — şəklin faylının ünvanını göstərir;
- alt — şəklin mətn təsvirini verir. Şəkil yüklənməsə və ya görmə qüsurlu istifadəçi ekran oxuyucusundan istifadə etsə, məhz bu mətn göstərilir və oxunur.
Ən çox istifadə olunan ümumi atributlar:
- id — elementin səhifədəki unikal adı;
- class — elementi müəyyən qrupa aid edir. Eyni qrupdakı bütün elementlərə eyni CSS üslubunu tətbiq etmək üçün istifadə olunur;
- style — elementə birbaşa üslub vermək üçün;
- title — siçanı elementin üzərinə gətirəndə görünən izah.
HTML elementləri və JavaScript
Brauzer HTML kodunu oxuyanda hər element üçün yaddaşda ayrıca obyekt yaradır və onları ağac şəklində birləşdirir. Bu struktur DOM adlanır. JavaScript elementləri CSS/JS selektorları ilə tapır, onların məzmununu və görünüşünü dəyişir, onlara hadisələr (event) qoşur — məsələn, düyməyə kliklənəndə nəsə baş verməsi üçün.
Nəticə
HTML elementləri veb səhifələrin əsas tikinti bloklarıdır. Onları düzgün seçmək və düzgün yerləşdirmək səhifənin həm istifadəçilər, həm də axtarış sistemləri üçün aydın, rahat və funksional olmasını təmin edir. Hər frontend proqramçısı işə məhz HTML elementlərini öyrənməklə başlayır.
İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu

