Süni İntellektlə Şəkil Tanıyan Sistem Necə Qurulur? Addım-Addım Bələdçi

Telefonunuz şəkildəki pişiyi tanıyır, avtomobil yol nişanını oxuyur, ağıllı qapı üzü yoxlayır. Bu sistemlərin hamısının arxasında şəkil tanıma dayanır. Yaxşı xəbər odur ki, belə bir sistemi qurmaq üçün mürəkkəb proqramlaşdırma bilmək lazım deyil. Bu bələdçidə pulsuz alətlə, kod yazmadan öz şəkil tanıma modelinizi 30 dəqiqəyə necə quracağınızı göstəririk.
Şəkil tanıma sistemi nədir və necə işləyir?
Şəkil tanıma kompüterə şəkildə nə olduğunu müəyyən etməyi öyrədən texnologiyadır. Bu, Computer Vision sahəsinin əsas tətbiqlərindən biridir. Sistem Machine Learning əsasında işləyir: kompüterə hər qaydanı yazmaq əvəzinə nümunə şəkillər göstərilir və o, fərqləri özü tapır. Nəzəri hissəni ətraflı oxumaq üçün şəkil tanıma sisteminin uşaqlar üçün izahı yazımıza baxın.
Bu layihədə biz sistemə nümunələri və onların adlarını verəcəyik. Cavabı əvvəlcədən verilmiş nümunələrdən öyrənməyə Supervised Learning deyilir.
Layihə üçün nə lazımdır?
- kamerası olan kompüter və ya noutbuk (və ya əvvəlcədən çəkilmiş şəkillər),
- internet bağlantısı və müasir brauzer,
- tanıtmaq istədiyiniz 2–3 əşya (məsələn, kitab, qələm və su şüşəsi),
- 20–30 dəqiqə vaxt.
Alət kimi Google-un pulsuz Teachable Machine platformasından istifadə edəcəyik. O, brauzerdə işləyir və qeydiyyat tələb etmir. Alətin interfeysi vaxt keçdikcə dəyişə bilər, ona görə düymə adları bir qədər fərqli ola bilər.
Addım-addım bələdçi
1. Layihəni açın
Teachable Machine saytına daxil olun, “Get Started” düyməsinə basın və Image Project seçin. Sonra Standard image model variantını seçin.
2. Siniflər yaradın
Sistem hər əşyanı ayrıca sinif kimi öyrənir. “Class 1”, “Class 2” adlarını dəyişib əşyanın adını yazın, məsələn, “Kitab”, “Qələm”, “Su şüşəsi”. Bir sinif də “Boş fon” kimi əlavə etmək məsləhətdir, onda sistem heç nə göstərilmədiyini də tanıyır.
3. Nümunə şəkilləri toplayın
Hər sinif üçün kamera ilə “Webcam” düyməsini basıb şəkil çəkin və ya kompüterdən hazır şəkil yükləyin. Bu şəkillər modelin Training Data (öyrənmə məlumatı) olacaq. Hər sinif üçün ən azı 20–30 şəkil çəkin.
4. Modeli öyrədin
“Train Model” düyməsinə basın. Sistem şəkillərdəki qanunauyğunluqları öyrənir. Bu proses neyron şəbəkəsi vasitəsilə baş verir və adətən bir neçə saniyədən bir neçə dəqiqəyə qədər çəkir. Öyrənmə zamanı səhifəni bağlamayın.
5. Modeli sınayın
Öyrənmə bitəndən sonra “Preview” bölməsində kameraya əşyalardan birini göstərin. Sistem hər sinif üçün faiz göstərəcək, məsələn, “Kitab 94%”. Fərqli bucaqdan, fərqli işıqda və yeni əşyalarla yoxlayın.
6. Nəticəni təkmilləşdirin və paylaşın
Model səhv edirsə, bu normaldır. Səhv etdiyi sinfə daha çox şəkil əlavə edib yenidən öyrədin. Nəticədən razı qaldıqda “Export Model” düyməsi ilə modeli saxlaya və ya öz səhifənizdə istifadə etmək üçün paylaşıla bilən ünvan əldə edə bilərsiniz.
Dəqiqliyi artırmaq üçün 5 məsləhət
- Müxtəlif şəkillər çəkin. Əşyanı müxtəlif bucaqdan, məsafədən və işıqda göstərin.
- Fonu dəyişin. Əgər bütün şəkillər eyni fonda çəkilibsə, model əşya əvəzinə fonu öyrənə bilər.
- Siniflərin şəkil sayını bərabər tutun. Birində 100, digərində 10 şəkil olarsa, model birinci sinfə meyl edəcək.
- Çox oxşar əşyalardan çəkinin. Əvvəlcə fərqli əşyalarla başlayın, sonra çətinləşdirin.
- Test üçün yeni şəkillərdən istifadə edin. Model öyrənərkən gördüyü şəkilləri deyil, yeni nümunələri tanıya bilməlidir.
Tez-tez rast gəlinən problemlər
- Model hər şeyi eyni sinif kimi tanıyır. Siniflər arasında fərq azdır və ya şəkil sayı çox azdır. Daha çox və daha müxtəlif nümunə əlavə edin.
- Kamera işləmir. Brauzerdə kameraya icazə verildiyini yoxlayın.
- Nəticə dəyişkəndir. İşıq və fon dəyişəndə dəqiqlik düşə bilər. Müxtəlif şəraitdə şəkil əlavə edin.
Təhlükəsizlik və etika
Kamera ilə işləyərkən valideyn və ya müəllim nəzarəti məsləhətdir. Başqa insanların üz şəkillərini onların icazəsi olmadan çəkməyin və yükləməyin. Üzlə bağlı layihələrdə şəxsi məlumatın qorunması xüsusilə vacibdir.
Növbəti layihə ideyaları
- Zibil növlərini (plastik, kağız, şüşə) ayıran sistem.
- Əl jestlərini tanıyan sistem (məsələn, “bəli”, “xeyr”, “dayan”).
- Məktəb çantasındakı əşyaların yoxlanması üçün sadə sistem.
- Bitkilərin yarpaqlarını fərqləndirən sistem.
Layihənizi daha da inkişaf etdirmək, modeli proqram və ya robota qoşmaq üçün artıq proqramlaşdırma bilikləri lazım olacaq.
Nəticə
Şəkil tanıyan sistem qurmaq uşaq və yeniyetmələr üçün süni intellekti praktikada görməyin ən sadə yollarından biridir. Bu layihə göstərir ki, sistemin keyfiyyəti verilən nümunələrin sayından və müxtəlifliyindən asılıdır və model səhv edə bilər. Bu başa düşmə süni intellektlə bağlı tənqidi düşüncənin əsasını qoyur.
Teachable Machine ilk addımdır. Modelləri öz kodunuzla qurmaq, onları tətbiqlərə və robotlara qoşmaq istəyirsinizsə, JET School-un Süni İntellekt Mühəndisliyi kursu sizi kodsuz layihədən real süni intellekt layihələrinə aparan sistemli yol verir.
Əlaqəli terminlər:

Müəllif
Leyla Qarayeva
AI Developer




-1795183559085.webp&w=1920&q=64)
-1795183619413.webp&w=1920&q=64)

