Python ilə Sadə Söhbət Botu Necə Yaradılır?

ChatGPT kimi söhbət robotlarına baxanda elə görünür ki, onları yalnız böyük şirkətlər yarada bilər. Əslində isə ilk söhbət botunu bir saatdan az vaxtda, cəmi 25 sətir Python kodu ilə yaratmaq mümkündür. Bu yazıda sadə söhbət botunu addım-addım quracağıq, kodun hər hissəsini izah edəcəyik və botu necə inkişaf etdirməyi göstərəcəyik.
Söhbət botu nədir?
Chatbot istifadəçi ilə mətn və ya səs vasitəsilə söhbət edən proqramdır. Bizim quracağımız bot qaydalı botdur: o, yazdığınız mesajda müəyyən açar sözlər axtarır və onlara uyğun əvvəlcədən hazırlanmış cavabı verir. Bu, alqoritm düşüncəsini öyrənmək üçün ən yaxşı başlanğıcdır: problemi kiçik addımlara bölüb ardıcıl həll edirik.
Nə lazımdır?
- Python 3 (pulsuz yükləmə: python.org)
- sadə kod redaktoru (IDLE, VS Code) və ya brauzerdə işləyən Google Colab
- 20–30 dəqiqə vaxt
Əlavə kitabxana quraşdırmaq lazım deyil, yalnız Python-un öz imkanlarından istifadə edəcəyik.
Tam kod
Bu kodu bot.py adlı faylda saxlayın:
python
import random
cavablar = {
"salam": ["Salam! Necəsən?", "Salam, mən JetBot!"],
"necəsən": ["Yaxşıyam, sən necəsən?", "Əla, sağ ol!"],
"adın": ["Mənim adım JetBot."],
"sağ ol": ["Buyur!", "Zəhmət olmasa!"],
"python": ["Python çox maraqlı proqramlaşdırma dilidir!"],
}
def cavab_ver(mesaj):
mesaj = mesaj.lower()
for acar_soz, cavab_siyahisi in cavablar.items():
if acar_soz in mesaj:
return random.choice(cavab_siyahisi)
return "Bağışla, bunu başa düşmədim. Başqa cür yaza bilərsən?"
ad = input("JetBot: Salam! Adın nədir? ")
print(f"JetBot: Çox şadam, {ad}! Çıxmaq üçün 'çıx' yaz.")
while True:
mesaj = input(f"{ad}: ")
if mesaj.lower() == "çıx":
print("JetBot: Görüşərik!")
break
print("JetBot:", cavab_ver(mesaj))
Proqramı terminalda python bot.py yazaraq işə salın.
Kod necə işləyir?
1. Cavablar lüğəti
cavablar lüğətində hər açar söz üçün bir neçə cavab saxlanılır. Bot ilk dəfə "salam" sözünü görəndə iki cavabdan birini seçir. Yeni mövzu əlavə etmək üçün sadəcə yeni sətir yazmaq kifayətdir.
2. Cavab funksiyası
cavab_ver funksiyası mesajı kiçik hərflərə çevirir (lower()), sonra lüğətdəki açar sözləri bir-bir yoxlayır. Mesajda açar söz tapılsa, random.choice ilə təsadüfi cavab seçilir. Heç biri tapılmasa, bot nəzakətlə başa düşmədiyini bildirir.
3. İstifadəçinin adı
Proqram əvvəlcə input ilə adı soruşur və dəyişəndə saxlayır. Sonrakı mesajlarda bu addan istifadə olunur. Beləliklə, bot sadə şəkildə də olsa, şəxsi söhbət təəssüratı yaradır.
4. Söhbət dövrü
while True dövrü söhbəti dayanmadan davam etdirir. İstifadəçi "çıx" yazanda break dövrü bitirir və proqram dayanır.
Botu necə inkişaf etdirmək olar?
- Yeni mövzular əlavə edin: məktəb, hava, yemək, oyun kimi açar sözlər və cavablar yazın.
- Vaxt və tarix cavabı əlavə edin: Python-un datetime modulu ilə botun cari saatı deməsini təmin edin.
- Sadə hesablama imkanı verin: "2+2" kimi ifadələri hesablayan funksiya yazın.
- Tələffüz fərqlərini nəzərə alın: lower() funksiyası Azərbaycan dilindəki böyük İ və I hərflərində gözlənilməz nəticə verə bilər. Açar sözləri sadə saxlayın və mesajları test edin.
- Qrafik interfeys düzəldin: Python-un tkinter modulu ilə pəncərəli versiya yarada bilərsiniz.
Qaydalı bot ilə süni intellektli botun fərqi
Bizim bot yalnız əvvəlcədən yazdığımız açar sözlərə cavab verir. Yeni sual gəldikdə cavabı yoxdur. ChatGPT kimi botlar isə fərqli işləyir: onlar Machine Learning ilə çoxlu mətndən öyrənib hər dəfə yeni cavab yaradır. Bu tip botların arxasında LLM (böyük dil modeli) və insan dilini anlamağı öyrədən Təbii Dil Emalı (NLP) texnologiyası dayanır.
Növbəti addım olaraq öz botunuzu hazır dil modelinə API vasitəsilə qoşa bilərsiniz. Bunun üçün modeli təqdim edən şirkətin rəsmi sənədlərinə baxın (məsələn, Anthropic sənədləri). Nəzərə alın ki, API istifadəsi çox vaxt qeydiyyat və açar tələb edir, bəzən isə ödənişlidir. API açarını heç vaxt açıq paylaşmayın və koda yazıb başqasına göndərməyin.
Nəticə
Python ilə sadə söhbət botu yaratmaq proqramlaşdırmaya və süni intellektə girişin ən yaxşı yollarından biridir. Cəmi bir neçə düsturla dəyişənlər, lüğətlər, funksiyalar və dövrlər kimi əsas anlayışları praktikada öyrənirsiniz. Qaydalı bot hələ süni intellekt deyil, amma onun necə qurulduğunu anlamaq üçün möhkəm bazadır.
Söhbət botlarını daha ağıllı etmək, onları dil modelləri ilə qoşmaq və real süni intellekt layihələri yaratmaq istəyirsinizsə, JET School-un Süni İntellekt Mühəndisliyi kursu sizi sadə botdan real layihələrə aparan sistemli yol göstərir.
Əlaqəli terminlər:

Müəllif
Leyla Qarayeva
AI Developer



-1795183559085.webp&w=1920&q=64)
-1795183619413.webp&w=1920&q=64)


