CSS nədir?

HTML-i öyrənib sadə bir səhifə qurmusunuz, amma o, hələ də boz və qəzet mətni kimi görünür? Məhz bu an çoxları eyni sualı verir: "Bəs rənglər, şriftlər, gözəl düymələr haradadır?" Cavab bir sözdür — CSS. Amma burada da eyni yanlış fikir təkrarlanır: bir çoxu düşünür ki, CSS sadəcə "rəng seçməkdir" və proqramlaşdırma ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Əslində isə CSS-in gücünü anlamayanlar veb-dizaynın həqiqi imkanlarını heç vaxt tam görə bilmirlər.

CSS nədir — və o proqramlaşdırma dilidirmi?

CSS-in tam adı — Cascading Style Sheets, yəni "Kaskad Stil Cədvəlləri". Diqqət edin: adında "dil" sözü var, amma "proqramlaşdırma" sözü yoxdur. Bu təsadüfi deyil. CSS stil dilidir — o, kompüterə əmr vermir, sadəcə necə göründüyünü təsvir edir. Əgər HTML "bu bir başlıqdır" deyirsə, CSS "bu başlıq mavi, iri və ortada olsun" deyir. HTML-də şərt, dövr və ya funksiya yoxdur — CSS-də də yoxdur. Hər ikisi əmr vermir, təsvir edir. Fərq yalnız nəyi təsvir etdiklərindədir: HTML strukturu, CSS isə görünüşü.

CSS praktikada necə görünür

Bu kod sadəcə deyir: "bütün h1 başlıqları mavi, 32 piksel ölçüdə və ortalanmış olsun; bütün abzaslar isə tünd boz rəngdə və rahat sətirarası ilə oxunsun". Heç bir hesablama yoxdur — yalnız qayda. Brauzer bu qaydaları oxuyur və HTML-in "skeletini" canlı bir dizayna çevirir.

HTML, CSS və JavaScript — üç fərqli rol

Bu üçlüyü ev tikintisi ilə müqayisə etsək, hər birinin öz yeri aydın olur:

• HTML — evdir. Otaqlar, divarlar, qapılar.
• CSS — interyerdir. Rənglər, işıqlar, bəzək.
• JavaScript — elektrikdir. Düymələr işləyir, qapılar açılır, hər şey canlanır.

Divarları rəngləmək evi tikmək demək deyil — amma rəngsiz ev də içində yaşanası yer olmur.

CSS olmadan hər sayt eyni görünərdi: ağ fon, qara mətn, heç bir fərqlənmə. Məhz CSS sayəsində bir marka öz rənglərini, öz şriftini, öz "üzünü" yaradır — Instagram-ın çəhrayı-bənövşəyi loqosu ilə bir bankın ciddi göy dizaynı arasındakı fərq CSS-dədir.

CSS-in tarixi — xaosdan qaydaya doğru

1990-cı illərin əvvəllərində veb-səhifələrin dizaynı üçün ayrıca sistem yox idi — proqramçılar rəngləri və şriftləri birbaşa HTML kodunun içinə yazırdılar. Bu, sürətlə xaosa çevrilirdi: eyni saytın hər səhifəsini fərqli cür formatlaşdırmaq lazım gəlirdi. CSS-i 1996-cı ildə Håkon Wium Lie adlı norveçli mühəndis təklif etdi — məqsəd sadə idi: strukturu (HTML) dizayndan (CSS) ayırmaq, beləliklə minlərlə səhifənin görünüşünü bir neçə sətir kodla dəyişmək mümkün olsun.

Bu ideya bu gün də əsasdır: bir CSS faylını dəyişməklə bütün saytın rəngini, şriftini və düzülüşünü yeniləmək mümkündür — hər səhifəni ayrı-ayrı redaktə etmədən.

Bəs niyə CSS öyrənmək lazımdır?

Çünki CSS olmadan heç bir sayt istifadəçi üçün cəlbedici görünmür:

• Yaxşı dizayn istifadəçinin saytda daha çox vaxt keçirməsinə səbəb olur
• Responsiv CSS sayəsində sayt həm telefonda, həm planşetdə, həm kompüterdə düzgün görünür
• Marka kimliyi (rənglər, şriftlər, düymələr) məhz CSS vasitəsilə formalaşır
• Frontend developer olmaq istəyən hər kəs üçün CSS HTML qədər vacib təməldir

Pis yazılmış CSS — səliqəsiz otaq kimidir. Struktur (HTML) düzgün olsa belə, hər şey pərakəndə və çaşdırıcı görünə bilər.

Əsas nəticə

CSS proqramlaşdırma dili deyil — bu da onun çatışmazlığı deyil, mahiyyətidir. O, görünüşü təsvir etmək üçün yaradılıb, məntiq qurmaq üçün yox. 

İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu