HTML (HyperText Markup Language) — veb səhifələrin əsas strukturunu yaratmaq üçün istifadə olunan əsas işarələmə dilidir. "HyperText" termini müxtəlif səhifələr və ya sənədlər arasında keçidlər (linklər) yaratmaq imkanını ifadə edir, "Markup Language" isə məzmunun strukturunu və təyinatını göstərmək üçün istifadə olunan işarələri (etiketləri) nəzərdə tutur.

HTML vebin skeleti kimi çıxış edir. Yəni hər hansı bir veb səhifəyə daxil olanda gördüyümüz başlıq, mətnlər, şəkillər, düymələr, formalar və cədvəllərin hamısı HTML vasitəsilə qurulur. Bu dil istifadəçiyə və brauzerə məlumat verir ki, hansı hissə başlıqdır, hansı hissə abzasdır, hansı hissə şəkildir və ya hansı hissəyə klikləməklə başqa bir səhifəyə keçmək olar.

HTML ilə nələr edilir?

1) Səhifənin strukturu qurulur:

HTML sayəsində veb səhifənin müxtəlif blokları formalaşdırılır — məsələn, başlıq hissəsi, məqalə sahəsi, yan panel (sidebar), və ya altbilgi (footer). Bütün bu hissələr məntiqli və oxunaqlı şəkildə təşkil edilir.

2) Məzmun yerləşdirilir:

Mətnlər <p>, başlıqlar <h1>-dən <h6>-ya qədər, siyahılar <ul>, <ol>, <li>, və şəkillər <img> etiketi ilə əlavə edilir.

3) Keçidlər və naviqasiya yaradılır:

<a> etiketi vasitəsilə istifadəçilər bir səhifədən digərinə keçə bilirlər. Bu linklər həm daxili (eyni sayt daxilində), həm də xarici (digər veb saytlar) ola bilər.

4) Formalar hazırlanır:

İstifadəçilərin məlumat daxil etməsi üçün müxtəlif formalar yaratmaq mümkündür. Məsələn, qeydiyyat, axtarış, əlaqə formaları <form>, <input>, <textarea>, <button> və digər etiketlərdən istifadə etməklə hazırlanır.

5) Multimedia əlavə edilir:

Şəkillərdən başqa HTML vasitəsilə video və audio faylları da səhifəyə yerləşdirmək olur. Bu məqsədlə <video> və <audio> etiketləri istifadə olunur.

HTML elementləri nədir?

HTML kodu əsasən "etiketlər"dən ibarətdir. Hər bir etiket müəyyən bir funksiyanı yerinə yetirir. Məsələn:

• <div> – ümumi konteyner (blok) yaratmaq üçün istifadə olunur.
• <p> – abzas (bənd) göstərmək üçün.
• <a> – linklər yaratmaq üçün.
• <img> – şəkil yerləşdirmək üçün.
• <table>, <tr>, <td> – cədvəllər yaratmaq üçün.

Bu etiketlər açılış və bağlanış formada yazılır. Məsələn:

<p>Bu bir abzasdır.</p>

HTML tək başına kifayət edirmi?

HTML veb səhifənin strukturunu təmin etsə də, dizayn və funksionallıq üçün əlavə texnologiyalar da istifadə olunur:

• CSS (Cascading Style Sheets) – səhifənin vizual görünüşünü tənzimləyir (rənglər, şriftlər, ölçülər və s.).
• JavaScript – səhifəyə interaktivlik əlavə edir (düyməyə kliklə nəyinsə dəyişməsi, formaların yoxlanılması və s.).

Birlikdə bu üç texnologiya – HTML, CSS və JavaScript – müasir veb saytların əsasını təşkil edir.

Nəticə:

HTML öyrənmək veb proqramlaşdırmanın təməlini anlamaq üçün ilk və vacib addımdır. O, yalnız veb dizaynla məşğul olanlar üçün deyil, həm də back-end proqramçılar, SEO mütəxəssisləri, dizaynerlər və hətta kontent menecerləri üçün faydalıdır. Çünki HTML sayəsində veb səhifənin məzmunu, strukturu və funksional sahələri tam olaraq idarə oluna bilir.