
Indentation (abzas boşluğu, girinti) — Python-da kodun bloklarını — hansı sətirlərin bir-birinə aid olduğunu — müəyyən etmək üçün sətrin əvvəlinə qoyulan boşluqlardır. Bu, Python-un sintaksisinin məcburi hissəsidir.
C, Java və ya JavaScript kimi bir çox proqramlaşdırma dilində kod blokları fiqurlu mötərizələr — {} — ilə ayrılır. Python-da isə mötərizə yoxdur: blokun harada başlayıb harada bitdiyini məhz boşluqlar göstərir.
Sadə desək: Python-da boşluqlar kitabdakı başlıq və alt başlıqlar kimidir. Hansı sətrin hansı “başlığa” aid olduğunu onun nə qədər içəridən başlamasına görə anlayırıq.
Python-da blok açan sətir iki nöqtə (:) ilə bitir. Ondan sonrakı bütün sətirlər həmin bloka aiddirsə, eyni miqdarda boşluqla — adətən 4 boşluqla — içəridən yazılmalıdır. Boşluq azalanda isə blok bitir.
Düzgün nümunə: Birinci sətirdə def salamla(): yazılır — bu, funksiyanın başlanğıcıdır. İkinci sətir 4 boşluqla başlayır: print(“Salam!”). Bu boşluqlar sayəsində Python bu əmrin funksiyanın içində olduğunu başa düşür. Üçüncü sətirdə isə boşluqsuz salamla() yazılır — bu artıq funksiyadan kənardadır və onu çağırır.
Səhv nümunə: Əgər print(“Salam!”) sətri boşluqsuz, def ilə eyni səviyyədə yazılsa, Python onun funksiyaya aid olduğunu anlamır və IndentationError xətası verir: “gözlənilən abzas boşluğu yoxdur”.
Aşağıdakı konstruksiyalardan — iki nöqtə ilə bitən sətirlərdən — sonra:
Bloklar bir-birinin içində ola bilər. Hər yeni səviyyə daha 4 boşluq əlavə edir:
Nəticədə proqram 0, 1, 2 ədədlərini çap edir, 1-dən sonra isə “Bir tapıldı” yazır.
Bəzən blok hələ hazır deyil, amma içində heç olmasa bir sətir olmalıdır. Bu halda pass açar sözü yazılır — o, “hələlik heç nə etmə” deməkdir. Məsələn, sonradan doldurulacaq funksiya üçün.
Müasir IDE-lər — VS Code, PyCharm, Thonny — iki nöqtədən sonra Enter basanda boşluqları avtomatik qoyur, Tab düyməsini 4 boşluğa çevirir və boşluq xətalarını dərhal vurğulayır. Bu, yeni başlayanların işini xeyli asanlaşdırır.
JavaScript, Java, C++ və HTML-də boşluqlar məcburi deyil — proqram onlarsız da işləyir. Amma orada da kodu oxunaqlı etmək üçün hamı boşluqlardan istifadə edir. Boşluqları olmayan kodu oxumaq böyük kitabı abzassız oxumaq qədər çətindir. Python isə bu yaxşı vərdişi qayda halına gətirib: o, proqramçını kodu səliqəli yazmağa məcbur edir.
Python-da indentation sadəcə görünüş məsələsi deyil, dilin strukturunun əsas hissəsidir. Düzgün boşluqlar proqramı oxunaqlı, dəqiq və səhvsiz edir. Bu, Python öyrənməyə başlayan hər kəsin ilk mənimsəməli olduğu bacarıqlardan biridir.
İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu