Github nədir?

GitHub — Git versiya nəzarəti sistemi əsasında qurulmuş, proqramçılara kod repository-lərini internet üzərində saxlamaq, komanda ilə paylaşmaq və birgə inkişaf etdirmək imkanı verən bulud əsaslı platformadır. GitHub 2008-ci ildə yaradılmış və 2018-ci ildən Microsoft-a məxsusdur. Bu gün dünyada milyonlarla proqramçı və şirkət açıq mənbəli (open-source) və özəl layihələrini GitHub üzərində saxlayır.

GitHub-ın əsas məqsədləri:

1. Kodu buludda saxlamaq – layihənin repository-sini uzaq serverdə (remote) qorumaq və istənilən yerdən ona çıxış əldə etmək.
2. Komanda ilə əməkdaşlığı asanlaşdırmaq – bir neçə proqramçının eyni layihə üzərində paralel işləməsini, dəyişiklikləri nəzərdən keçirməsini və birləşdirməsini təmin etmək.
3. Açıq mənbə mədəniyyətini dəstəkləmək – milyonlarla açıq mənbəli layihəni ictimaiyyətə açıq şəkildə saxlamaq və töhfə verməyə imkan yaratmaq.
4. Layihə idarəetməsini gücləndirmək – tapşırıqları izləmək, səhvləri (bug) qeyd etmək və layihənin inkişaf prosesini şəffaf şəkildə idarə etmək.

GitHub necə işləyir?

Proqramçı öz kompüterindəki Git repository-sini GitHub-da yaratdığı uzaq (remote) repository ilə əlaqələndirir. Lokal dəyişikliklər push əmri ilə GitHub-a göndərilir, digər komanda üzvləri isə bu dəyişiklikləri pull əmri ilə öz kompüterlərinə gətirirlər.Məsələn: Bir proqramçı yeni funksiya üzərində işləyərkən, dəyişikliklərini ayrıca branch-də edir, işini bitirdikdən sonra GitHub-da Pull Request açır. Komanda üzvləri kodu nəzərdən keçirir, rəy bildirir və təsdiqlədikdən sonra dəyişikliklər əsas koda birləşdirilir (merge).

GitHub-ın əsas terminləri və funksiyaları:

1. Repository (Repo) – layihənin fayllarının və dəyişiklik tarixçəsinin GitHub üzərində saxlandığı yer.
2. Fork – başqasına məxsus repository-nin öz hesabına tam surətini köçürmək.
3. Pull Request (PR) – edilən dəyişikliklərin əsas koda birləşdirilməsi üçün göndərilən təklif və nəzərdən keçirmə sorğusu.
4. Issue – layihədə aşkar edilən səhv, təklif və ya görüləcək işin qeyd olunduğu bölmə.
5. Star – bir repository-ni bəyənmək və izləmək üçün istifadə olunan qeyd funksiyası.
6. GitHub Actions – kodun avtomatik test edilməsi, yığılması və yerləşdirilməsi (CI/CD) üçün istifadə olunan avtomatlaşdırma aləti.
7. README – repository-nin əsas səhifəsində layihəni izah edən sənəd faylı.
8. Organization – bir neçə repository və istifadəçini bir çətir altında birləşdirən komanda/şirkət hesabı.

Git ilə GitHub arasındakı fərq:

Git — kompüterdə lokal işləyən versiya nəzarəti proqramıdır. GitHub isə Git repository-lərini internetdə saxlamaq, komanda ilə paylaşmaq və idarə etmək üçün istifadə olunan bulud əsaslı platformadır. Yəni Git alətdirsə, GitHub həmin alətin nəticələrini onlayn saxlayan və əməkdaşlığı asanlaşdıran xidmətdir. 

İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu