Bulud əsaslı proqram təminatı (ing. Cloud-based software) — internet üzərindən təqdim olunan və istifadəçilərin proqramı öz cihazlarına quraşdırmadan birbaşa istifadə edə bildiyi proqram təminatı növüdür. Bu proqramlar adətən uzaq serverlərdə yerləşir və istifadəçilər onlara veb brauzer vasitəsilə qoşulurlar.

Ənənəvi proqramlardan fərqli olaraq, bulud əsaslı proqram təminatı lokal disklərə deyil, bulud texnologiyaları üzərində işləyir. İstifadəçilər məlumatlarını və proqramları internet bağlantısı olan istənilən yerdən, istənilən cihazla idarə edə bilirlər.

Əsas xüsusiyyətləri:

Əlçatanlıq:

İstənilən vaxt, istənilən yerdən, yalnız internet bağlantısı vasitəsilə daxil olmaq mümkündür. Bu, uzaqdan iş və təhsil üçün idealdır.

Avtomatik yenilənmələr:

Proqram təminatı tərtibatçıları server tərəfdə yenilənmə həyata keçirdiyindən, istifadəçilər heç nə yükləmədən hər zaman son versiyadan istifadə edirlər.

Azaldılmış texniki tələblər:

Kompüterə yüksək gücdə texniki təminat lazım olmur, çünki əsas hesablamalar və məlumat emalı serverlərdə aparılır.

Maliyət səmərəliliyi:

İstifadəçilər adətən aylıq və ya illik abunə modeli ilə ödəyirlər. Bu, ilkin xərcləri və texniki xidmət ehtiyacını azaldır.

Bulud əsaslı proqram təminatının növləri:

SaaS (Software as a Service – Xidmət kimi proqram):

İstifadəçi birbaşa veb brauzer vasitəsilə proqramdan istifadə edir. Məsələn:

• Google Docs
• Microsoft 365 (Office Online)
• Canva
• Zoom
• Salesforce

PaaS (Platform as a Service – Platforma kimi xidmət):

Tərtibatçılar üçün proqram yaratmaq və yerləşdirmək üçün bulud əsaslı platformalar. Məsələn:

• Heroku
• Google App Engine
• Microsoft Azure

IaaS (Infrastructure as a Service – İnfrastruktur kimi xidmət):

Fiziki server və avadanlıqların virtual versiyasını təqdim edir. Məsələn:

• Amazon Web Services (AWS)
• Microsoft Azure
• Google Cloud Platform

Bulud əsaslı proqram təminatının üstünlükləri:

• Mərkəzləşdirilmiş idarəetmə və təhlükəsizlik
• İstifadəçi sayına uyğun genişlənmə imkanı
• Ehtiyat nüsxələrin avtomatik alınması
• Komandalar üçün asan əməkdaşlıq imkanı
• Minimum quraşdırma və texniki dəstək ehtiyacı

Nəticə:

Bulud əsaslı proqram təminatı müasir texnologiyaların ən sürətlə inkişaf edən sahələrindən biridir. Fərdi istifadəçilərdən tutmuş iri müəssisələrə qədər bir çoxları bu texnologiyadan istifadə edərək çevik, təhlükəsiz və əlçatan iş mühiti qururlar. Onun sayəsində proqram təminatı istifadəsi daha rahat, səmərəli və qənaətcil olur.