Bulud əsaslı proqram təminatı nədir?
Bulud əsaslı proqram təminatı (ing. Cloud-based software) — internet üzərindən təqdim olunan və istifadəçilərin proqramı öz cihazlarına quraşdırmadan birbaşa istifadə edə bildiyi proqram təminatı növüdür. Bu proqramlar adətən uzaq serverlərdə yerləşir və istifadəçilər onlara veb brauzer vasitəsilə qoşulurlar.
Ənənəvi proqramlardan fərqli olaraq, bulud əsaslı proqram təminatı lokal disklərə deyil, bulud texnologiyaları üzərində işləyir. Proqramlar və məlumatlar xidmət təminatçılarının nəhəng data mərkəzlərində saxlanılır. İstifadəçilər isə onları internet bağlantısı olan istənilən yerdən, istənilən cihazla idarə edə bilirlər.
Əsas xüsusiyyətləri:
Əlçatanlıq:
İstənilən vaxt, istənilən yerdən, yalnız internet bağlantısı vasitəsilə daxil olmaq mümkündür. Bu, uzaqdan iş və təhsil üçün idealdır.
Avtomatik yenilənmələr:
Proqram təminatı tərtibatçıları yenilənmələri server tərəfdə həyata keçirdiyindən, istifadəçilər heç nə yükləmədən hər zaman son versiyadan istifadə edirlər.
Azaldılmış texniki tələblər:
Kompüterə güclü aparat təminatı lazım olmur, çünki əsas hesablamalar və məlumat emalı serverlərdə aparılır.
Xərc səmərəliliyi:
İstifadəçilər adətən aylıq və ya illik abunə modeli ilə ödəyirlər. Bu, ilkin xərcləri və texniki xidmət ehtiyacını azaldır.
Bulud əsaslı proqram təminatının növləri:
SaaS (Software as a Service – Xidmət kimi proqram):
İstifadəçi birbaşa veb brauzer vasitəsilə proqramdan istifadə edir. Məsələn:
- Google Docs
- Microsoft 365 (Office Online)
- Canva
- Zoom
- Salesforce
PaaS (Platform as a Service – Platforma kimi xidmət):
Tərtibatçılar üçün proqram yaratmaq və yerləşdirmək üçün bulud əsaslı platformalar. Məsələn:
- Heroku
- Google App Engine
- Microsoft Azure
IaaS (Infrastructure as a Service – İnfrastruktur kimi xidmət):
Fiziki server və avadanlıqların virtual versiyasını təqdim edir. Məsələn:
- Amazon Web Services (AWS)
- Microsoft Azure
- Google Cloud Platform
Qeyd: Microsoft Azure, Google Cloud və AWS kimi böyük provayderlər eyni anda bir neçə növ xidmət — həm PaaS, həm də IaaS — təklif edirlər. Ona görə də onlar hər iki siyahıda yer ala bilər.
Bulud əsaslı proqram təminatının üstünlükləri:
- Mərkəzləşdirilmiş idarəetmə və təhlükəsizlik
- İstifadəçi sayına uyğun genişlənmə imkanı
- Ehtiyat nüsxələrin (backup) avtomatik alınması
- Faylların buludda saxlanması (Cloud Storage) sayəsində komandalar üçün asan əməkdaşlıq imkanı
- Minimum quraşdırma və texniki dəstək ehtiyacı
Çatışmazlıqları:
- İnternetdən asılılıq: Bağlantı olmadıqda və ya zəif olduqda proqramdan istifadə çətinləşir və ya mümkün olmur.
- Məlumatların məxfiliyi: Məlumatlar üçüncü tərəfin serverlərində saxlanıldığı üçün etibarlı provayder seçmək və təhlükəsizlik tədbirlərinə diqqət yetirmək vacibdir.
Nəticə:
Bulud əsaslı proqram təminatı müasir texnologiyaların ən sürətlə inkişaf edən sahələrindən biridir. Fərdi istifadəçilərdən tutmuş iri müəssisələrə qədər bir çoxları bu texnologiyadan istifadə edərək çevik, təhlükəsiz və əlçatan iş mühiti qururlar. Onun sayəsində proqram təminatından istifadə daha rahat, səmərəli və qənaətcil olur.
İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu