Jet School Logo

Turing testi nədir?

Turing testi — maşının insana bənzər şəkildə cavab verə bilib-bilmədiyini yoxlamaq üçün təklif olunmuş test üsuludur. Testi 1950-ci ildə ingilis riyaziyyatçısı Alan Turinq (Alan Turing) "Computing Machinery and Intelligence" məqaləsində təsvir edib. Özü bunu "təqlid oyunu" (imitation game) adlandırıb.

Sadə desək: Sorğu yazan şəxs iki tərəflə (biri insan, biri maşın) yalnız mətn vasitəsilə yazışır. Əgər o, maşını insandan ayıra bilmirsə, maşının testi keçdiyi hesab olunur.

Turing testi necə işləyir?

  1. Sorğu aparan (hakim): Digər iki tərəfi görmədən onlarla mətnlə yazışır.
  2. İki cavab verən: Biri real insan, digəri süni intellekt proqramıdır.
  3. Müəyyən müddət söhbət: Hakim istədiyi sualı verə bilər.
  4. Qərar: Hakim hansının maşın olduğunu təxmin etməlidir.
  5. Nəticə: Hakim tez-tez səhv edirsə və ya ayırd edə bilmirsə, maşın testi "keçib".

Turinq niyə bu testi təklif edib?

"Maşın düşünə bilərmi?" sualı çox qeyri-dəqiqdir, çünki "düşünmək"in nə olduğunu dəqiq müəyyən etmək çətindir. Turinq bunu daha praktik suala çevirdi: maşının davranışını insan davranışından ayırmaq mümkündürmü?

Testin tənqidləri

  • Yalnız davranışı yoxlayır: Maşının həqiqətən nə başa düşdüyünü göstərmir. Filosof Con Sörl "Çin otağı" arqumenti ilə bunu tənqid edib.
  • Aldatmaq mümkündür: Proqram real başa düşmədən, sadəcə inandırıcı cavablar verməklə hakimi aldada bilər.
  • Dil ilə məhdudlaşır: Şəkil tanıma, hərəkət və yaradıcılıq kimi bacarıqları ölçmür.
  • Müasir modellərdə mənasını itirib: Böyük dil modelləri insana bənzər mətn yaratdığı üçün testin bir çox tətbiqi çətinləşir.

Turing testi və müasir süni intellekt

ChatGPT kimi çat-botlar insana çox yaxın mətn yaza bilir. Bu, Turing testi haqqında yeni müzakirələrə səbəb olub. Lakin mütəxəssislərin çoxu hesab edir ki, insana bənzər mətn yazmaq maşının həqiqətən anlaması və ya şüurlu olması demək deyil. Müasir süni intellektin qiymətləndirilməsi üçün bu gün çoxsaylı müxtəlif testlər istifadə olunur.

CAPTCHA ilə əlaqəsi

"Mən robot deyiləm" yoxlaması (CAPTCHA) bəzən "tərs Turing testi" adlanır. Çünki burada maşın yox, kompüter qarşısındakının insan olduğunu yoxlayır.

Maraqlı fakt

Turing həmçinin İkinci Dünya müharibəsində Enigma şifrəsinin açılmasında iştirak edib və müasir kompüter elminin əsaslarını qoyanlardan biri sayılır. Kompüter elmində ən nüfuzlu mükafat onun şərəfinə "Turing mükafatı" adlanır.

Nəticə

Turing testi — süni intellektin tarixindəki ən məşhur ideyalardan biridir. O, maşın zəkası haqqında düşünməyə təkan verib və bu gün də mübahisəli mövzu olaraq qalır.

İstəyirsiniz ki, övladınız süni intellektin necə işlədiyini və onun imkanlarını, məhdudiyyətlərini öyrənsin? Süni İntellekt kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: Süni İntellekt kursu

Tez-tez verilən suallar

Turing testi nədir? Turing testi maşının mətn yazışmasında insandan ayırd edilməyəcək dərəcədə cavab verə bilib-bilmədiyini yoxlayan test ideyasıdır. Onu 1950-ci ildə Alan Turinq təklif edib.

ChatGPT Turing testini keçirmi? Bu, testin necə aparılmasından asılıdır. Müasir çat-botlar bir çox hallarda insana çox bənzər cavab verir, lakin bu, onların həqiqətən başa düşdüyünü və ya şüurlu olduğunu sübut etmir.

Tədris sahələrimiz barədə məlumat almaq üçün qeydiyyatdan keçin

IT Sahəsini öyrənməyə başla