Linux nədir?

Linux — açıq mənbəli əməliyyat sistemi nüvəsi (kernel) və onun əsasında qurulmuş əməliyyat sistemləri ailəsidir. Nüvəni 1991-ci ildə Finlandiyalı tələbə Linus Torvalds (Linus Torvalds) yazmağa başlayıb. Bu gün Linux serverlərdə, Android telefonlarda, super kompüterlərdə və robotlarda geniş istifadə olunur.

Sadə desək: Linux — Windows və ya macOS kimi əməliyyat sistemidir. Fərqi odur ki, onun kodu açıqdır, hər kəs onu görə, dəyişə və pulsuz istifadə edə bilər.

Linux necə işləyir?

Linux nüvəsi kompüterin aparatı ilə proqramlar arasında körpü rolunu oynayır: prosesləri idarə edir, yaddaşı bölüşdürür, cihazlarla işləyir. Nüvənin üstünə proqramlar və masa üstü mühit əlavə edilərək distributivlər yaradılır.

Məşhur Linux distributivləri

Ubuntu: Yeni başlayanlar üçün ən populyar variant.
Debian: Sabitliyi ilə tanınır.
Fedora: Yeni texnologiyaları tez təqdim edir.
Kali Linux: Kibertəhlükəsizlik testləri üçün hazırlanıb.
Raspberry Pi OS: Raspberry Pi üçün rəsmi sistem.

Linux-un əsas xüsusiyyətləri

Terminal (komanda sətri): Əmrlər yazaraq kompüteri idarə etmək. Məsələn, ls qovluğun tərkibini göstərir, cd qovluğa keçir.
Fayl sistemi: Hər şey ağac strukturunda qovluqlarda yerləşir.
Daemon: Arxa planda işləyən xidmətlər.
İcazələr: Fayllara kimin giriş edə biləcəyi dəqiq tənzimlənir.

Linux harada istifadə olunur?

Serverlər: Veb saytların böyük hissəsi Linux üzərində işləyir.
Android: Telefonların nüvəsi Linux əsaslıdır.
Docker və bulud: Konteynerlər Linux imkanlarına əsaslanır.
Robotexnika: Robotların proqram sistemləri çox vaxt Linux üzərində qurulur.
Kibertəhlükəsizlik: Təhlükəsizlik alətlərinin çoxu Linux üçün hazırlanır.

Linux-u necə sınamaq olar?

Kompüteri dəyişmədən virtual maşın yaratmaq və ya Raspberry Pi üzərində istifadə etmək mümkündür. Bu, ən təhlükəsiz başlanğıcdır.

Nəticə

Linux — müasir IT-nin təməlini təşkil edir. Proqramçı, kibertəhlükəsizlik mütəxəssisi və ya robot mühəndisi olmaq istəyən hər kəs üçün onu bilmək böyük üstünlükdür.

İstəyirsiniz ki, övladınız kompüterin necə işlədiyini dərindən öyrənsin? İT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: İT və Kompüter Mühəndisliyi kursu

Tez-tez verilən suallar

Linux nədir? Linux açıq mənbəli əməliyyat sistemi nüvəsidir. Onun əsasında Ubuntu, Debian, Kali kimi çoxsaylı əməliyyat sistemləri qurulub.

Linux pulsuzdurmu? Bəli, Linux distributivlərinin əksəriyyəti pulsuzdur və kodu açıqdır.