Callable nədir?
Callable Python proqramlaşdırma dilində “çağırıla bilən” obyekt deməkdir, yəni ona funksiya kimi mötərizə ilə müraciət etmək mümkündür. Əgər bir obyekt () ilə çağırıla bilirsə, bu, onun callable olduğunu göstərir.
📌 Callable obyektlərə misallar:
Python-da bir neçə növ obyekt callable ola bilər:
- Funksiyalar – ən klassik misal.
- Metodlar – obyektlərin daxilindəki funksiyalar.
- Siniflərin özü – sinfi (class) çağıranda (Salam()) yeni obyekt yaranır. Ona görə də siniflər həmişə callable-dir.
- __call__ metodu olan siniflərin obyektləri – sinifdə bu metod təyin edilibsə, həmin sinifdən yaradılan obyektlər də funksiya kimi çağırıla bilər.
- Daxili funksiyalar – len, print, range və s.
Nümunə 1: Funksiya callable-dir
python
def salam():
print("Salam, dünya!")
print(callable(salam)) # Nəticə: True
salam() # Funksiya çağırılır
Burada salam funksiyası callable-dir, çünki () ilə çağırıla bilər.
Nümunə 2: Callable sinif obyektləri
python
class Salam:
def __call__(self):
print("Bu obyekt çağırıla bilir!")
s = Salam() # Sinfin özü çağırılır → obyekt yaranır
s() # Nəticə: "Bu obyekt çağırıla bilir!"
print(callable(Salam)) # True — sinif həmişə callable-dir
print(callable(s)) # True — çünki sinifdə __call__ metodu var
Burada Salam sinifindən yaradılan s obyekti də callable-dir, çünki sinifdə __call__ metodu var. Əgər bu metod olmasaydı, callable(Salam) yenə True, callable(s) isə False qaytarardı.
callable() funksiyası
Python-da callable() adlı daxili funksiya vasitəsilə istənilən obyektin çağırıla bilən olub-olmadığını yoxlamaq mümkündür. O, boolean dəyər qaytarır: obyekt callable-dirsə True, deyilsə False.
python
print(callable(5)) # False
print(callable(len)) # True
print(callable("söz")) # False
Callable və tip annotasiyaları
Funksiya parametr kimi başqa bir funksiya qəbul edirsə, bunu annotasiya ilə göstərmək üçün Callable tipindən istifadə olunur:
python
from typing import Callable
def iki_defe_cagir(f: Callable[[], None]) -> None:
f()
f()
Python-da Callable-a bənzər başqa “protokollar” da var. Məsələn, await ilə gözlənilə bilən obyektlər Awaitable adlanır.
Nəticə
- Callable obyektlər () ilə çağırıla bilən obyektlərdir.
- Ən çox funksiyalar, metodlar və siniflərin özü bu kateqoriyaya daxildir.
- İstənilən sinfin obyektlərini __call__ metodu vasitəsilə callable etmək mümkündür.
- callable() funksiyası obyektin çağırıla bilən olub-olmadığını yoxlamaq üçün istifadə olunur.
- Bu anlayış dekoratorlar, callback funksiyalar və obyekt yönümlü proqramlaşdırma (OOP) ilə işləyərkən vacibdir.
İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu

