Zero Trust nədir?
Zero Trust nədir?
Zero Trust (Sıfır Etibar Modeli) — «heç kimə avtomatik etibar etmə, hər zaman yoxla» (Never Trust, Always Verify) prinsipinə əsaslanan informasiya təhlükəsizliyi konsepsiyasıdır. Bu modelə əsasən, heç bir istifadəçi, cihaz və ya tətbiq sistemin daxili şəbəkəsində olsa belə, avtomatik olaraq resurslara giriş hüququ əldə etməməlidir.
Zero Trust modelinin əsas ideyası ondan ibarətdir ki, giriş üçün edilən hər bir sorğu onun haradan göndərilməsindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır.
🔎 Zero Trust necə işləyir?
Ənənəvi təhlükəsizlik sistemlərində korporativ şəbəkənin daxilində olan istifadəçilərə çox vaxt xarici istifadəçilərdən daha çox etibar edilir. Lakin hücumçu daxili şəbəkəyə giriş əldə edərsə, bu etibardan istifadə etməyə cəhd göstərə bilər.
Zero Trust bu yanaşmanı dəyişir. Hər bir giriş sorğusu istifadəçinin kimliyi, cihazın vəziyyəti, giriş səviyyəsi və digər təhlükəsizlik amilləri nəzərə alınmaqla yoxlanılır.
Məsələn, əməkdaş korporativ serverə daxil olmaq istədikdə sistem aşağıdakı addımları həyata keçirə bilər:
- İstifadəçinin kimliyini yoxlamaq
- Əlavə autentifikasiya tələb etmək
- Cihazın təhlükəsizlik vəziyyətini yoxlamaq
- İstifadəçinin lazımi giriş hüquqlarına malik olduğunu müəyyən etmək
- Yalnız icazə verilmiş resurslara giriş təmin etmək
📜 Zero Trust-ın tarixi
Zero Trust konsepsiyası 2010-cu ildən etibarən informasiya təhlükəsizliyi sahəsində aktiv şəkildə inkişaf etməyə başladı. Bu yanaşmanın populyarlaşmasında kibertəhlükəsizlik analitiki Con Kindervaqın (John Kindervag) mühüm rolu olmuşdur.
Sonrakı illərdə bulud texnologiyalarının inkişafı, məsafədən iş imkanlarının genişlənməsi və kibertəhlükələrin artması Zero Trust modelinə marağı daha da artırdı.
Bu gün Zero Trust müasir korporativ təhlükəsizlik sistemlərinin qurulmasında istifadə olunan əsas yanaşmalardan biridir.
⚙️ Zero Trust-ın əsas prinsipləri
Davamlı yoxlama (Continuous Verification) — istifadəçi əvvəllər autentifikasiyadan keçmiş olsa belə, hər bir giriş sorğusu yenidən yoxlanılmalıdır.
Minimum səlahiyyət prinsipi (Least Privilege) — istifadəçilərə yalnız öz vəzifələrini yerinə yetirmək üçün lazım olan giriş hüquqları verilir.
Təhlükənin mövcudluğunu fərz etmək (Assume Breach) — sistem potensial olaraq hücumçunun artıq bəzi resurslara giriş əldə etmiş ola biləcəyini nəzərə alaraq qurulmalıdır.
Cihazlara nəzarət (Device Security) — giriş icazəsi verilməzdən əvvəl cihazın vəziyyəti və təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğu yoxlanılır.
⚠️ Zero Trust-ın üstünlükləri və məhdudiyyətləri
Təhlükəsizliyin artırılması: istifadəçilərin və cihazların davamlı yoxlanılması icazəsiz giriş riskini azaldır.
Daxili təhlükələrdən qorunma: korporativ şəbəkənin daxilində olan istifadəçilərə belə məhdudiyyətsiz etibar edilmir.
Hücumların yayılmasının məhdudlaşdırılması: şəbəkənin ayrı-ayrı seqmentlərə bölünməsi hücumçunun digər resurslara girişini məhdudlaşdırmağa kömək edir.
Girişə nəzarət: hər bir istifadəçiyə yalnız ehtiyacı olan icazələr verilir.
Bununla belə, Zero Trust modelinin tətbiqi düzgün planlaşdırma, infrastrukturun konfiqurasiyası və davamlı nəzarət tələb edir. Bundan əlavə, giriş qaydalarının səhv qurulması əməkdaşların gündəlik işini çətinləşdirə bilər.
🔗 Zero Trust və ənənəvi təhlükəsizlik modeli
Ənənəvi təhlükəsizlik modelində əsas diqqət şəbəkənin perimetrinin qorunmasına yönəldilir. Şəbəkənin daxilində olan istifadəçilərin xarici istifadəçilərdən daha təhlükəsiz olduğu fərz edilir.
Zero Trust modelində isə avtomatik etibar anlayışı yoxdur.
Ənənəvi model: istifadəçi qorunan şəbəkənin daxilindədirsə, ona müəyyən etibar səviyyəsi verilə bilər.
Zero Trust: istifadəçinin və ya cihazın yerləşdiyi məkandan asılı olmayaraq hər bir giriş sorğusu yoxlanılır.
📌 Maraqlı fakt
Zero Trust xüsusilə bulud texnologiyalarından və məsafədən iş imkanlarından istifadə edən şirkətlər üçün aktualdır.
Məsələn, əməkdaş korporativ resurslara evdən, ofisdən və ya başqa bir məkandan qoşula bilər. Zero Trust modelində giriş icazəsi onun yerləşdiyi məkana deyil, təsdiqlənmiş kimliyinə, cihazın təhlükəsizlik vəziyyətinə və müəyyən edilmiş qaydalara əsaslanır.
Beləliklə, Zero Trust təşkilatlara daha çevik və etibarlı təhlükəsizlik sistemi qurmağa kömək edir.
İnformasiya təhlükəsizliyinin müasir texnologiyaları haqqında daha çox öyrənmək istəyirsiniz? Kibertəhlükəsizlik sahəsində təhsilimizə qoşulun.

