Jet School Logo

HEX nədir?

HEX (onaltılıq rəng kodu) — veb dizaynda və proqramlaşdırmada rəngləri dəqiq göstərmək üçün geniş istifadə olunan formatdır. Bu kodlar onaltılıq (hexadecimal) say sistemindən istifadə edir və rəngin üç komponentini — RGB-ni (Red, Green, Blue — qırmızı, yaşıl, mavi) — göstərir.

Ekrandakı hər rəng bu üç əsas rəngin müxtəlif miqdarda qarışdırılmasından yaranır. Hex kodu isə hər rəngdən nə qədər götürüldüyünü göstərən qısa “reseptdir”.

Onaltılıq say sistemi nədir?

Gündəlik həyatda biz onluq say sistemindən istifadə edirik: 10 rəqəm var — 0-dan 9-a qədər. Onaltılıq sistemdə isə 16 “rəqəm” olur: əvvəlcə 0–9, sonra isə A, B, C, D, E, F hərfləri gəlir. Burada A = 10, B = 11 və s., F = 15 deməkdir.

İki onaltılıq simvol 0-dan 255-ə qədər istənilən ədədi göstərə bilir:

  • 00 = 0 — bu rəngdən heç nə yoxdur;
  • 80 = 128 — təxminən yarısı;
  • FF = 255 — maksimum miqdar.

Hər kanal üçün 256 variant olduğundan, hex kodları ilə 256 × 256 × 256 = 16 777 216, yəni təxminən 16,7 milyon rəng yaratmaq olar.

Strukturu

Hex kodu # simvolu ilə başlayır və ardınca 6 simvol gəlir. Bu simvollar üç cütə bölünür:

  • ilk 2 simvol — qırmızı (Red) komponenti;
  • ortadakı 2 simvol — yaşıl (Green) komponenti;
  • son 2 simvol — mavi (Blue) komponenti.

Nümunə: #FF5733

  • FF = 255 → qırmızı maksimumdadır;
  • 57 = 87 → yaşıl azdır;
  • 33 = 51 → mavi daha da azdır.

Nəticədə parlaq narıncı-qırmızı rəng alınır.

Tanış rənglər:

  • #FFFFFF — ağ (bütün rənglər maksimumda);
  • #000000 — qara (heç bir rəng yoxdur);
  • #FF0000 — qırmızı;
  • #00FF00 — yaşıl;
  • #0000FF — mavi;
  • #808080 — boz (hər üç rəng bərabər, orta səviyyədə).

Qısa forma

Hər cütdəki iki simvol eynidirsə, kodu 3 simvolla yazmaq olar — hər simvol sadəcə ikiqat oxunur:

  • #FFF → #FFFFFF (ağ);
  • #000 → #000000 (qara);
  • #F80 → #FF8800 (narıncı).

Şəffaflıq: 8 simvollu hex

Müasir CSS-də hex koduna daha 2 simvol əlavə etmək olar. Onlar rəngin şəffaflığını göstərir: 00 — tam şəffaf, FF — tam qeyri-şəffaf. Məsələn, #FF573380 — eyni narıncı rəng, amma təxminən 50% şəffaflıqla.

Niyə istifadə olunur?

  • Dəqiqlik: Hər rəng unikal koda malikdir, ona görə dizayner və proqramçı eyni rəngdən istifadə etdiyinə əmin olur.
  • Standart: CSS-də və HTML-də rəngləri yazmağın ən geniş yayılmış üsuludur.
  • Universallıq: Figma, Photoshop və digər foto redaktorlar hex kodlarını başa düşür. Ona görə dizayndan koda keçid asanlaşır.
  • Brend rəngləri: Şirkətlər öz loqolarının və saytlarının rənglərini hex kodları ilə müəyyən edir ki, hər yerdə eyni görünsün. Belə rənglər tez-tez dizayn tokenləri kimi saxlanılır.

Digər rəng formatları

Eyni narıncı rəngi müxtəlif formatlarda yazmaq olar:

  • HEX: #FF5733 — qısa və tanış;
  • RGB: rgb(255, 87, 51) — eyni rəng, amma onluq ədədlərlə;
  • HSL: hsl(11, 100%, 60%) — rəngin tonunu (rəng çarxında dərəcə ilə), doyğunluğunu və açıqlığını göstərir. HSL ilə rəngi daha açıq və ya tünd etmək xüsusilə rahatdır.

Rənglərin bir-biri ilə necə uyğunlaşdığı isə rəng nəzəriyyəsinin mövzusudur.

Kontrast və əlçatanlıq

Hex kodu rəngi dəqiq göstərir, amma rənglərin düzgün seçilməsi ayrıca məsələdir. Mətnin oxunaqlı olması üçün onun rəngi ilə fon rəngi arasında kifayət qədər kontrast olmalıdır. Məsələn, açıq boz fonda açıq sarı mətn çətin oxunur, xüsusilə görmə qabiliyyəti zəif olan insanlar üçün. Kontrastı yoxlamaq üçün hex kodlarını qəbul edən pulsuz onlayn alətlər var.

HEX təkcə rənglər üçün deyil

Onaltılıq say sistemi proqramlaşdırmada başqa yerlərdə də geniş istifadə olunur, çünki iki hex simvolu düz bir baytı (8 biti) göstərir:

  • yaddaş ünvanları və xəta kodları;
  • şəbəkə kartlarının MAC ünvanları;
  • Unicode simvol kodları — məsələn, emojilər.

Nəticə

HEX kodu rəngləri qısa, dəqiq və universal şəkildə yazmağa imkan verən sadə, amma çox vacib vasitədir. Onu başa düşmək hər veb dizayner və frontend proqramçısı üçün əsas bacarıqlardan biridir.

İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu

Tədris sahələrimiz barədə məlumat almaq üçün qeydiyyatdan keçin

Əlaqəli terminlər:

IT Sahəsini öyrənməyə başla