Exception — Python və digər proqramlaşdırma dillərində işləmə zamanı baş verə biləcək xətaların (error) xüsusi bir növüdür. Kodun icrası zamanı gözlənilməz bir vəziyyətlə qarşılaşıldıqda (məsələn, sıfıra bölmə, mövcud olmayan faylı açmaq, düzgün olmayan tipdə məlumat üzərində əməliyyat aparmaq və s.), Python avtomatik olaraq bir istisna (exception) "atır" və əgər bu istisna idarə olunmasa, proqram dayandırılır.

İstisna nə üçün vacibdir?

İstisna idarəetməsi proqramın çökməsinin qarşısını almaq və istifadəçiyə daha aydın və nəzarətli şəkildə xəta mesajı vermək üçün vacibdir. Beləliklə, proqram səhv baş verdikdə belə davam edə bilər və ya düzgün cavab verə bilər.

Sadə nümunə:

a = 5

b = 0

print(a / b) # ZeroDivisionError istisnası atılacaq

Bu kod icra olunarkən b dəyişəni 0 olduğu üçün ZeroDivisionError adlı istisna yaranır və proqram dayanır.

İstisna necə idarə olunur?

Python-da istisnaları try - except bloku ilə idarə etmək mümkündür:

try:

a = 5

b = 0

print(a / b)

except ZeroDivisionError:

print("Sıfıra bölmək olmaz!")

İstifadəçi bu halda xəta mesajı alır, amma proqram çökmür.

Digər istisna nümunələri:

• ZeroDivisionError – sıfıra bölmə zamanı yaranır.
• FileNotFoundError – mövcud olmayan faylı oxumağa çalışdıqda.
• TypeError – uyğun olmayan tipdə əməliyyatlar zamanı.
• IndexError – siyahıdan mövcud olmayan indeksə daxil olarkən.
• KeyError – dictionary içində olmayan açara daxil olduqda.
• ValueError – verilən dəyər uyğun formatda olmadıqda.

finally və else blokları

İstisna idarəetməsində try blokundan sonra aşağıdakılar istifadə oluna bilər:

• else – xəta baş vermədikdə icra olunur.
• finally – istər xəta olsun, istər olmasın, sonda həmişə icra olunur (məsələn, faylın bağlanması üçün).

try:

f = open("fayl.txt")

print("Fayl oxundu.")

except FileNotFoundError:

print("Fayl tapılmadı.")

else:

print("Xəta baş vermədi.")

finally:

print("İcra bitdi.")

Nəticə

Exception anlayışı Python-da kodun təhlükəsiz və nəzarətli şəkildə işləməsini təmin etmək üçün əvəzsizdir. Proqramçılar istisna idarəetməsi vasitəsilə proqramın daha dayanıqlı, istifadəçi-dostu və problemsiz işləməsini təmin edirlər.