
DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol — Dinamik Host Konfiqurasiya Protokolu) — kompüter şəbəkələrində istifadə olunan standart protokoldur. Onun əsas vəzifəsi şəbəkəyə qoşulan cihazlara — kompüterlərə, telefonlara, printerlərə — avtomatik olaraq IP ünvanı və digər şəbəkə parametrlərini təyin etməkdir. Bu, şəbəkə administratorlarını hər cihaza əl ilə IP ünvanı yazmaq zəhmətindən azad edir.
Sadə desək: DHCP otelin qəbul masasına bənzəyir. Yeni qonaq gələndə ona boş otağın açarı verilir, qonaq gedəndə isə həmin otaq başqasına verilə bilər. DHCP də şəbəkəyə qoşulan hər cihaza boş IP ünvanı “verir”.
Evinizdə telefonunuzu Wi-Fi-a qoşduğunuz anda o, avtomatik olaraq IP ünvanı alır. Bu ünvanı ev routeriniz verir: ev routerləri eyni zamanda DHCP server rolunu oynayır. Şirkətlərdə və məktəblərdə isə bu işi adətən ayrıca server görür.
DHCP server cihaza IP ünvanından əlavə bu parametrləri də göndərir:
IP ünvanı dörd addımda verilir. Addımların ingiliscə baş hərfləri DORA qısaltmasını yaradır:
Bu proses ötürmə üçün xüsusi portlardan — UDP 67 və 68 — istifadə edir və adətən bir saniyədən az çəkir.
DHCP IP ünvanını cihaza həmişəlik deyil, müəyyən müddətə — məsələn, 24 saata — “icarəyə” verir. Cihaz şəbəkədə qaldıqca icarəni avtomatik uzadır. Cihaz şəbəkədən ayrılıb geri qayıtmazsa, müddət bitəndən sonra həmin ünvan başqa cihaza verilə bilər. Bu sayədə məhdud sayda IP ünvanı çox sayda cihaz arasında səmərəli bölüşdürülür.
DHCP-də rezervasiya imkanı da var: server konkret cihazı onun MAC ünvanına görə tanıyır və ona hər dəfə eyni IP ünvanını verir.
Cihaz DHCP serverdən cavab ala bilmirsə, Windows və macOS kimi sistemlər ona 169.254 ilə başlayan müvəqqəti ünvan verir. Əgər kompüterinizdə belə ünvan görürsünüzsə, bu, routerlə və ya DHCP serverlə əlaqə problemi olduğunu göstərir.
DHCP-nin özündə qoruma mexanizmi yoxdur: cihaz cavab verən istənilən DHCP serverə etibar edir. Hücumçu şəbəkədə saxta DHCP server qurarsa, cihazları saxta DNS serverlərə yönləndirə bilər — bu, Man-in-the-Middle hücumunun bir növüdür. Korporativ şəbəkələrdə bunun qarşısını almaq üçün DHCP snooping adlanan funksiya istifadə olunur: o, yalnız etibarlı portlardan gələn DHCP cavablarına icazə verir.
DHCP şəbəkələrin rahat və problemsiz işləməsində əsas rol oynayan protokoldur. Hər dəfə telefonunuzu yeni Wi-Fi şəbəkəsinə qoşduğunuzda o, arxa planda səssizcə işləyir və cihazınızın internetə çıxmasını təmin edir.
İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu