Tuple (azərbaycanca: dəst) — Python proqramlaşdırma dilində istifadə olunan sıralı və dəyişdirilə bilməyən (immutable) məlumat strukturudur. Tuple-lər siyahılara (list) bənzəyir, lakin onların ən əsas fərqi ondan ibarətdir ki, bir dəfə yaradıldıqdan sonra onların məzmununu dəyişmək mümkün deyil: nə element əlavə etmək, nə də silmək olar.

Tuple necə yaradılır?

Tuple-lər dəyər-lərin vergüllə ayrılması ilə və ya mötərizə () istifadə edilərək yaradılır:

my_tuple = (1, 2, 3, 4)

Alternativ olaraq, mötərizəsiz də yazıla bilər:

my_tuple = 1, 2, 3

Tək elementli Tuple yaratmaq üçün mütləq vergül istifadə olunmalıdır:

single_element_tuple = (5,) # Bu Tuple-dir

not_a_tuple = (5) # Bu sadəcə int tipidir

Tuple-lərin xüsusiyyətləri

• Dəyişməzdir – Elementlərini sonradan dəyişmək, silmək və ya əlavə etmək olmur.
• Sıralıdır – Elementlərin sırası saxlanılır və index ilə daxil olmaq mümkündür.
• Tək tip və ya qarışıq tip – Həm tək tipli ((1, 2, 3)), həm də fərqli tipli ((1, "Arzu", True)) elementlər saxlanıla bilər.
• İç-içə Tuple – Bir Tuple içərisində başqa Tuple-lər ola bilər.

Nə üçün Tuple istifadə olunur?

• Təhlükəsiz məlumat saxlama – Məlumatların dəyişməməsi vacibdirsə (məsələn, koordinatlar, sabitlər).
• Performans – Tuple-lər siyahılardan bir qədər daha sürətlidir və yaddaş baxımından daha az yer tutur.
• Dictionary açarı kimi istifadə – Tuple-lər dəyişməz olduqları üçün dict və ya set-də açar (key) kimi istifadə edilə bilərlər:

my_dict = { (1, 2): "nöqtə" }

🛠 Əsas Tuple əməliyyatları

t = (10, 20, 30, 40)

print(t[0]) # 10 – indekslə daxil olma

print(len(t)) # 4 – uzunluq

print(t.count(20)) # 1 – dəyərin sayını verir

print(t.index(30)) # 2 – dəyərin indeksini tapır

Nəticə

Tuple – Python-da dəyişməz və sıralı məlumatların saxlanması üçün ideal strukturdur. Məlumatın sabit qalmalı olduğu, sürətin və təhlükəsizliyin vacib olduğu hallarda Tuple-dən istifadə etmək tövsiyə olunur.