Jet School Logo

Shodan nədir?

Shodan nədir?

Shodan internetə qoşulmuş cihazları və xidmətləri axtarmaq üçün istifadə olunan xüsusi axtarış sistemidir. Google veb səhifələri indeksləyirsə, Shodan serverləri, routerləri, kameraları, printerləri, verilənlər bazalarını və digər “ağıllı” cihazları onların açıq portları və bannerləri vasitəsilə indeksləyir. Platforma 2009-cu ildə proqramçı Con Meterli tərəfindən yaradılıb və tez-tez “əşyaların interneti üçün axtarış sistemi” adlandırılır.

Vacib məqam: Shodan heç bir sistemi sındırmır. O, yalnız ictimai IP ünvanlarındakı açıq portlara qoşulur və xidmətin özü haqqında verdiyi cavabı saxlayır. Bu məlumatdan həm müdafiəçilər, həm də hücumçular istifadə edə bilər. Buna görə hər bir kibertəhlükəsizlik mütəxəssisi onun necə işlədiyini bilməlidir.

🔍 Shodan-ın əsas imkanları və istifadə sahələri

1) Cihaz və xidmətlərin aşkarlanması:

Shodan müəyyən ölkədə, şəhərdə və ya təşkilatda hansı cihazların internetə açıq olduğunu göstərir. Nəticələrdə adətən IP ünvanı, açıq portlar, xidmətin adı və versiyası, əməliyyat sistemi, provayder və SSL sertifikatı görünür.

2) Filtrlər vasitəsilə dəqiq axtarış:

Axtarışı filtr:dəyər formatında daraltmaq olar:

  • port: — port üzrə axtarış (məsələn, port:443)
  • country: — ölkə üzrə (məsələn, country:"AZ")
  • org: — təşkilat üzrə
  • hostname: — domen və ya host adı üzrə
  • product: — proqram üzrə (məsələn, product:nginx)
  • os: — əməliyyat sistemi üzrə
  • net: — IP diapazonu üzrə

Filtrləri birləşdirmək də olar, məsələn: product:nginx country:"AZ". Bəzi filtrlər yalnız ödənişli tariflərdə mövcuddur.

3) Zəifliklərin və yanlış konfiqurasiyaların müəyyən edilməsi:

Köhnə versiyalı proqramlar, parolsuz verilənlər bazaları, zavod parolları ilə qalmış idarəetmə panelləri və lazımsız yerə açılmış portlar Shodan vasitəsilə tez görünür. Müdafiəçi üçün bu, öz infrastrukturuna kənar müşahidəçinin gözü ilə baxmaq imkanıdır.

4) Monitorinq və avtomatlaşdırma:

  • Shodan Monitor öz ünvanlarınızı izləyir və yeni açıq port və ya xidmət göründükdə bildiriş göndərir
  • Shodan CLI və API sorğuları komanda sətrindən və skriptlərdən (məsələn, Python-dan) avtomatlaşdırmağa imkan verir
  • InternetDB IP ünvanı üzrə açıq portları və məlum zəiflikləri verən pulsuz sadə xidmətdir

5) Qanunilik və etika:

Shodan-dan istifadə etmək özlüyündə qanunsuz deyil, lakin tapılmış sistemlərə daxil olmaq, parol sınamaq, məlumat yükləmək və ya dəyişmək icazəsiz giriş sayılır və əksər ölkələrdə cinayətdir. Prinsip sadədir: “açıq” “icazəli” demək deyil. Yalnız öz sistemlərinizi və yazılı icazə aldığınız sistemləri yoxlayın. Başqasının zəif sistemini təsadüfən aşkar etsəniz, sahibinə məlumat verin.

🛠️ Shodan ilə birlikdə istifadə olunan alətlər

  • Censys və ZoomEye (oxşar axtarış platformaları)
  • Nmap (öz şəbəkənizin icazəli skanı üçün)
  • GreyNoise (kütləvi skanlama “səs-küyünü” hədəfli hücumlardan ayırmaq üçün)
  • Wireshark (şəbəkə trafikinin təhlili)
  • SIEM platformaları (məsələn, Splunk, QRadar)
  • Firewall və VPN həlləri (açıq səthin azaldılması üçün)

Texniki bacarıqlarla yanaşı, analitik düşüncə, inventarizasiya aparmaq və risklərin idarə edilməsi bacarıqları da çox önəmlidir.

🧩 Shodan-ın təşkilatdakı rolu

Shodan-ın işi təkcə cihaz tapmaq deyil, o, həm də xarici hücum səthinin idarə edilməsinin vacib hissəsidir. Təşkilat bütün ictimai IP ünvanlarının və xidmətlərinin siyahısını aparmalı, lazımsız portları bağlamalı, administrativ interfeysləri VPN və ya Zero Trust arxasına çəkməli, zavod parollarını dəyişməli və proqramları vaxtında yeniləməlidir. Bilmədiyiniz şeyi qoruya bilməzsiniz, Shodan isə bu görünürlüyü təmin edir.

🛡️ Nəticə

Qısacası, Shodan internetdə nəyin açıq qaldığını göstərən güclü kəşfiyyat alətidir. Bir çox sızmalar mürəkkəb hücumlar nəticəsində deyil, unudulmuş açıq qapılar üzündən baş verir. Müdafiəçi bu qapıları hücumçudan əvvəl tapıb bağlamalıdır. Əsas qayda: öz səthinizi tanıyın, lazımsızı bağlayın, sistemləri yeniləyin və yalnız icazə çərçivəsində hərəkət edin.

İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? Kibertəhlükəsizlik kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: Kibertəhlükəsizlik kursu

Tədris sahələrimiz barədə məlumat almaq üçün qeydiyyatdan keçin

Əlaqəli terminlər:

IT Sahəsini öyrənməyə başla