RAM (Random Access Memory) — kompüter sistemində aktiv proseslərin və proqramların müvəqqəti saxlanıldığı yaddaş sahəsidir. Bu yaddaş növü çox yüksək sürətlə işləyir və istifadəçinin o anda gördüyü işlər – məsələn, açıq olan fayllar, brauzer səhifələri, oyunlar və proqramların işləmə prosesləri RAM-da saxlanılır.

RAM-ın əsas xüsusiyyəti onun “volatile” (uçucu) yaddaş olmasıdır. Yəni kompüter söndürüldükdə və ya enerji kəsildikdə RAM-da saxlanan bütün məlumatlar silinir. Bu, RAM-ı sabit yaddaş qurğularından (məsələn, sərt disk və ya SSD) fərqləndirir.

RAM sistemdə CPU (Mərkəzi Prosessor Bloku) ilə məlumat mübadiləsi aparan ən sürətli vasitədir. CPU bir anda yalnız məhdud sayda əməliyyatı yerinə yetirə bilər və bunun üçün daim RAM-dan məlumat alır və RAM-a yazır. Əgər RAM kifayət qədər deyilsə, kompüterin ümumi performansı ciddi şəkildə azalır. Sistem daha ləng işləyir, proqramlar donur və multitasking çətinləşir.

Müasir kompüterlərdə RAM modulları müxtəlif form və texnologiyalarla təqdim olunur:

• DDR3 – əvvəlki nəsil, daha ucuz, amma nisbətən yavaşdır.
• DDR4 – daha çox yayılmış, yüksək sürətli və daha az enerji sərf edən RAM növü.
• DDR5 – ən yeni texnologiya, daha yüksək sürət və performans imkanları təklif edir.

RAM həmçinin:

• Proqramların daha sürətli yüklənməsi
• Eyni anda çox sayda tətbiqin axıcı işləməsi
• Böyük həcmli fayllarla işləyən istifadəçilər (video redaktorları, proqramçılar, analitiklər) üçün vacib resursdur.

RAM həcmindən əlavə, onun sürəti (MHz) və kanal sayı (single, dual, quad channel) da sistemin sürətinə ciddi təsir göstərir.

Nəticə:

RAM — hər bir kompüterin “qısa müddətli yaddaşı” olaraq qiymətləndirilə bilər. Kompüterin gündəlik funksiyalarını rahat yerinə yetirməsi üçün RAM həcmi və sürəti olduqca önəmlidir. Bu səbəbdən, yeni kompüter seçərkən və ya mövcud sistemi təkmilləşdirərkən RAM xüsusiyyətlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir.