Ohm qanunu nədir?
Ohm qanunu — elektrik dövrəsində gərginlik (U), cərəyan (I) və müqavimət (R) arasındakı əlaqəni göstərən əsas qanundur. Qanunu 1820-ci illərdə alman fiziki Georg Ohm (Georg Ohm) kəşf edib. Ölçü vahidi olan "Om" də onun adını daşıyır.
Sadə desək: Eyni gərginlikdə müqavimət artdıqca cərəyan azalır. Müqavimət azaldıqca isə cərəyan artır. Bunu borudan axan suya bənzətmək olar: boru nə qədər dar olsa, su axını bir o qədər az olar.
Düstur
U = I × R
- U — gərginlik (volt, V)
- I — cərəyan şiddəti (amper, A)
- R — müqavimət (om, Ω)
Düsturdan digər iki forma alınır:
I = U / R
R = U / I
Su analogiyası
- Gərginlik — suyu itələyən təzyiq kimidir.
- Cərəyan — axan suyun miqdarıdır.
- Müqavimət — boruda suyun axmasına mane olan darlıqdır.
Hesablama nümunəsi
9 V batareya 300 Ω rezistora qoşulubsa, cərəyan:
I = 9 / 300 = 0,03 A = 30 mA
Arduino və LED nümunəsi
LED-i birbaşa qoşmaq onu yandıra bilər, ona görə ardıcıl rezistor lazımdır. Tutaq ki, qida 5 V-dur, LED-də gərginlik düşməsi təxminən 2 V, istənilən cərəyan isə 20 mA-dır:
R = (5 − 2) / 0,02 = 150 Ω
Praktikada bir qədər böyük standart dəyər (məsələn, 220 Ω) seçilir ki, LED daha təhlükəsiz işləsin. LED-in dəqiq gərginliyi rəngdən asılıdır, ona görə datasheet-ə baxmaq lazımdır.
Ohm qanunu harada istifadə olunur?
- LED və sensorlar üçün rezistor seçimi
- Gərginlik bölücüsü hesablamaları
- Batareyanın nə qədər müddət işləyəcəyini təxmin etmək
- Naqil və komponentlərin qızmasının qarşısını almaq
- Robot dövrələrinin layihələndirilməsi
Gücü də hesablamaq olar
Elektrik gücü (vatt, W) belə hesablanır:
P = U × I
Rezistor çox güc yayarsa qızır, ona görə rezistorun gücü də nəzərə alınmalıdır.
Diqqət olunmalı məqamlar
- Ohm qanunu ideal rezistorlar üçün dəqiq işləyir. LED və tranzistor kimi elementlərdə cərəyan-gərginlik əlaqəsi xətti deyil.
- Ölçü vahidlərini düzgün çevirin: 1 kΩ = 1000 Ω, 1 mA = 0,001 A.
- Yüksək gərginlik təhlükəlidir. Təcrübələri aşağı gərginlikli batareya və ya Arduino qidası ilə edin.
Nəticə
Ohm qanunu — elektronikanın ilk və ən vacib qanunudur. Onu bilən şəxs rezistor seçə, dövrəni təhlükəsiz qura və robot layihələrində komponentləri yandırmadan işləyə bilər.
İstəyirsiniz ki, övladınız elektron dövrələri hesablamağı və özü robot qurmağı öyrənsin? Robototexnika kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: Robototexnika kursu
Tez-tez verilən suallar
Ohm qanunu nədir? Ohm qanunu gərginliyin cərəyan və müqavimətin hasilinə bərabər olduğunu göstərir: U = I × R.
Ohm qanunu ilə LED üçün rezistor necə hesablanır? Qida gərginliyindən LED-in gərginliyini çıxıb istənilən cərəyana bölürük: R = (U qida − U LED) / I.

