Switch, yəni kommutator, eyni lokal şəbəkədəki (LAN) cihazları bir-biri ilə əlaqələndirmək üçün istifadə olunan intellektual şəbəkə cihazıdır. Router (marşrutlayıcı) əsasən internet bağlantısını müxtəlif cihazlara paylaşdığı halda, switch lokal şəbəkə daxilindəki məlumatların paylaşımını və idarə olunmasını həyata keçirir.

🔹 Switch-in əsas funksiyaları

1) Cihazların bir mərkəzdə birləşdirilməsi

Switch, kompüter, printer, IP kamera, server, NAS və digər şəbəkə avadanlıqlarını Ethernet kabelləri vasitəsilə bir mərkəzdə – yəni switch üzərində birləşdirir.

2) Məlumatın ağıllı şəkildə ötürülməsi

Switch hər bir porta qoşulan cihazın MAC ünvanını yadda saxlayır və göndərilən məlumat paketlərini yalnız həmin MAC ünvanına uyğun cihazlara ötürür. Bu texnika unicast adlanır və şəbəkə daxilində lazımsız trafikdən qaçmağa imkan yaradır.

3) Broadcast əvəzinə effektiv trafik idarəsi

Hub cihazlarından fərqli olaraq, switch məlumatı bütün cihazlara göndərmir (broadcast). Bunun əvəzinə, yalnız hədəf cihaz məlumatı alır. Bu da şəbəkə performansını artırır və trafiki optimallaşdırır.

4) Çoxlu port dəstəyi

Switch-lər adətən 8, 16, 24, 48 portlu olur və hər bir porta ayrı-ayrı cihaz qoşmaq mümkündür. Bəzi professional switch-lər modullar şəklində qurula bilər və QoS (Quality of Service) və VLAN dəstəyi kimi əlavə imkanlara malikdir.

5)Layer 2 və Layer 3 switch-lər

Ənənəvi switch-lər OSI modelinin 2-ci qatında (Data Link Layer) işləyir, yəni MAC ünvanlarına əsasən yönləndirir. Amma Layer 3 switch-lər həmçinin IP ünvanlarına əsasən də yönləndirmə edə bilər və router funksiyalarını da qismən yerinə yetirir.

🔹 Switch-lər harada və niyə istifadə olunur?

• Ofis şəbəkələrində: Kompüterlər, printerlər, IP telefonlar və digər cihazların effektiv birləşdirilməsi üçün.
• Server otaqlarında: Serverlərin və məlumat saxlama sistemlərinin bir-biri ilə yüksək sürətli əlaqəsi üçün.
• Korporativ infrastrukturlarda: Böyük müəssisələrdə müxtəlif şöbələrin şəbəkələrinin VLAN-larla ayrılması və təhlükəsiz əlaqələndirilməsi məqsədilə.
• Ev şəbəkələrində: Daha stabil və sürətli LAN bağlantısı qurmaq üçün (xüsusilə ağıllı ev sistemlərində və ya oyunçular üçün).

🔹 Nümunə ssenari

Tutaq ki, bir ofisdə 10 kompüter və 2 printer var. Hər biri Ethernet kabeli vasitəsilə bir switch-ə qoşulur. İstifadəçilər printerə sənəd göndərəndə və ya biri digərindən fayl ötürəndə, switch bu məlumatı doğru şəkildə yalnız müvafiq cihazlara yönləndirir. Beləliklə, digər istifadəçilər bu məlumat axınından təsirlənmir və şəbəkə daha stabil və sürətli işləyir.

🔹 Switch-lə router arasındakı fərq

Xüsusiyyət | Switch | Router

Funksiya | Lokal şəbəkə daxilində cihazları birləşdirir | Şəbəkəni interneta və ya digər şəbəkələrə bağlayır

İdarəetmə | MAC ünvanı ilə | IP ünvanı ilə

Trafik tipi | LAN daxilində | LAN ↔ WAN

İstifadə yeri | Ofis şəbəkəsi, server otağı | Modemlər, ev və biznes internet bağlantısı