
Debugging (sazlama) — kodda olan bug-ları (səhvləri) tapmaq, təhlil etmək və düzəltmək prosesidir. Söz ingiliscə “bug” (böcək) sözündən yaranıb — “de-bugging” hərfi mənada “böcəklərdən təmizləmək” deməkdir.
Sadə desək: debugging proqramın niyə gözlənildiyi kimi işləmədiyini araşdırıb problemi tapmaq və aradan qaldırmaqdır — eynilə detektivin cinayəti araşdırması kimi.
1947-ci ildə Harvard Universitetinin Mark II kompüteri səhv işləməyə başlayır. Grace Hopper-in komandası səbəbi axtararkən kompüterin relesinin içində ilişib qalmış güvə tapır. Güvə jurnala yapışdırılır və yanına zarafatla “bug-ın tapıldığı ilk real hal” yazılır. Maraqlıdır ki, bu zarafat “bug” sözünün mühəndislikdə artıq işləndiyini göstərir: texniki nasazlıqları hələ 19-cu əsrdə, Tomas Edisonun dövründə belə adlandırırdılar.
Şagirdin qiymətlərinin ortasını hesablayan funksiya:
def orta_qiymet(qiymetler):
return sum(qiymetler) / 3
print(orta_qiymet([5, 4])) # 3.0 — amma 4.5 olmalı idi!
Proqram xəta vermir, amma nəticə səhvdir. Səbəbi tapmaq üçün aralıq dəyişənləri ekrana çıxarırıq (print debugging):
python
def orta_qiymet(qiymetler):
cem = sum(qiymetler)
print("Cəm:", cem, "Say:", len(qiymetler)) # Cəm: 9 Say: 2
return cem / 3
İndi aydın görünür: cəm düzgündür, amma həmişə 3-ə bölürük. Düzgün variant cem / len(qiymetler)-dir.
Bəzi xətalar yalnız nadir hallarda, müəyyən şəraitdə baş verir. Məsələn, bir neçə prosesin bir-birini gözləyib donması — deadlock — çox vaxt yalnız yük altında görünür. Belə xətaları təkrarlamaq və tapmaq xüsusi səbir və təcrübə tələb edir.
Debugging proqramçılıq peşəsinin ayrılmaz hissəsidir: istənilən təcrübəli proqramçı vaxtının əhəmiyyətli hissəsini məhz buna sərf edir. Səhv etmək proqramlaşdırmanın normal hissəsidir — vacib olan onu tapıb düzəltməyi bacarmaqdır. Bu bacarıq həm də məntiqi düşüncəni və səbri inkişaf etdirir.
İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu
Debugging nədir? Kodda olan bug-ları tapmaq, təhlil etmək və düzəltmək prosesidir.
Debugging üçün ən yaxşı üsul hansıdır? Bu, problemin növündən asılıdır. Debugger alətləri (breakpoint-lərlə) kodun daxili vəziyyətini real vaxtda görməyə imkan verdiyi üçün çox vaxt daha effektivdir. Print/log debugging isə sadədir və debugger-in istifadə oluna bilmədiyi yerlərdə, məsələn, serverdə işləyən proqramlarda əvəzolunmazdır.