CMOS Battery, yəni kompüterin CMOS batareyası, kompüterin anakartında yerləşən və sistem parametrlərini, BIOS ayarlarını, tarix və saat məlumatlarını yaddaşda saxlayan kiçik bir batareyadır. Bu batareya, kompüter tamamilə söndürüldükdə və ya enerji mənbəyindən ayrıldıqda belə, ən vacib sistem məlumatlarının itirilməsinin qarşısını almaq üçün istifadə olunur.

"CMOS" termini — "Complementary Metal-Oxide Semiconductor" sözlərinin qısaltmasıdır. Bu, anakart üzərində yerləşən xüsusi bir yaddaş növüdür və həmin yaddaş CMOS batareyası tərəfindən enerji ilə təmin olunur.

CMOS Battery nə üçün vacibdir?

Kompüterlərdə əsas sistem ayarları — məsələn:

• BIOS/UEFI konfiqurasiyası
• Tarix və saat məlumatları
• Boot (yükləmə) ardıcıllığı
• Şəbəkə və təhlükəsizlik parametrləri

bu batareyanın enerji verdiyi CMOS yaddaşında saxlanılır. Əgər CMOS batareyası boşalarsa və ya çıxarılarsa, bu parametrlər silinə və ya zavod ayarlarına sıfırlana bilər. Nəticədə, kompüter hər dəfə açıldıqda tarixi sıfırlanır, BIOS parametrləri itir və sistem gözlənilməz şəkildə işləyə bilər.

CMOS batareyasının xüsusiyyətləri:

• Ən çox istifadə olunan tipi: CR2032 adlı düymə formalı litium batareyadır.
• Çox az enerji sərf edir və 3–10 il arası ömür müddətinə malikdir.
• Kompüter söndükdə və ya elektrik enerjisi olmadıqda belə sistem ayarlarını qoruyur.

CMOS batareyası boşaldıqda nə baş verir?

1. Kompüter hər dəfə açıldıqda tarixi və saatı unudur.
2. BIOS parametrləri sıfırlanır (məsələn, yükləmə diski dəyişə bilər).
3. Bəzən açılış zamanı “CMOS checksum error” və ya “CMOS battery low” kimi xəbərdarlıqlar görünür.
4. Sistem açılmaya və ya səhv işləməyə başlaya bilər.

Batareyanın dəyişdirilməsi

CMOS batareyası fiziki olaraq anakartın üzərində yerləşir və istifadəçi tərəfindən asanlıqla dəyişdirilə bilər. Dəyişdirmə zamanı əsas odur ki:

• Kompüter tam söndürülmüş və elektrikdən ayrılmış olsun.
• Yeni batareya eyni model və gərginlikdə olsun (adətən 3V).
• Dəyişdirmədən sonra BIOS parametrlərini yenidən düzgün şəkildə təyin etmək lazım gələcək.

Nəticə

CMOS Battery, kompüterin daxili "xatirəsi" kimi davranır və kompüterin əsas konfiqurasiya parametrlərinin qorunmasında mühüm rol oynayır. Onun düzgün işləməsi, sistemin stabil açılması və istifadəçi parametrlərinin yadda saxlanılması üçün vacibdir. Bu kiçik, lakin əhəmiyyətli komponent kompüterin uzunmüddətli düzgün fəaliyyətini təmin edən səssiz qəhrəmandır.