Qapalı mənbəli proqram (ing. Closed Source Software) — istifadəçilərin və ya digər proqramçılarının mənbə koduna çıxış imkanı olmayan, yalnız hazır icra edilə bilən formada təqdim edilən proqram təminatı növüdür. Bu cür proqramların mənbə kodu, yəni onun necə yazıldığı, necə işlədiyi və hansı texniki prinsiplərə əsaslandığı yalnız proqramı hazırlayan şirkət və ya təşkilat tərəfindən məlum və nəzarət altında olur.
İstifadəçilər proqramı işlədə bilər, lakin onun arxa planında necə işlədiyini öyrənə, dəyişə və ya inkişaf etdirə bilməzlər. Bu, proqram təminatını müəllif hüquqları ilə qorumağın və texnologiyanın yayılmasının qarşısını almağın bir yoludur.
Qapalı mənbəli proqramlar adətən kommersiya əsaslı lisenziya ilə satılır və ya istifadəyə verilir. İstifadəçi yalnız bu proqramdan müəyyən şərtlərlə istifadə etməyə icazə alır. Proqramın dəyişdirilməsi, paylaşılması və ya təkrar satılması qadağan edilə bilər.
Yalnız proqramı yaradan şirkət və ya qurum proqramın yenilənməsi, xətaların düzəldilməsi və yeni funksiyaların əlavə olunması ilə məşğul ola bilər. İstifadəçilər özləri proqram üzərində dəyişiklik edə bilməzlər.
Bu proqramlar çox funksiyalı və güclü olsalar da, onların necə işlədiyini dəyişmək və ya uyğunlaşdırmaq mümkün deyil, çünki istifadəçilərə proqramın iç strukturu təqdim olunmur.
Qapalı mənbəli proqramın əksinə olaraq, açıq mənbəli proqramlar (open source) istifadəçilərə proqramın mənbə kodunu görmək, dəyişdirmək və paylaşmaq imkanı verir. Bu modellərdən hansının seçilməsi, istifadəçinin məqsədlərinə, təhlükəsizlik ehtiyaclarına və texniki bilik səviyyəsinə bağlıdır.
Qapalı mənbəli proqram təminatı, istifadəçiyə proqramı necə işlətmək lazım olduğunu göstərsə də, onu necə qurmaq və dəyişmək imkanını vermir. Bu proqramlar sabit və istifadəyə hazır həllər təqdim edir, lakin müstəqil inkişaf, fərdiləşdirmə və şəffaflıq baxımından bəzi məhdudiyyətlərə malikdir. Bu cür proqramlara etibar etmək, onun arxasındakı şirkətin keyfiyyət, təhlükəsizlik və dəstək səviyyəsinə bağlıdır.
İstəyirsiniz ki, bu biliyi praktikaya keçirib real nəticələr əldə edəsiniz? IT və Kompüter Mühəndisliyi kursumuzla addım-addım öyrənməyə başlayın. Ətraflı məlumat üçün linkə keçid edin: IT və Kompüter Mühəndisliyi kursu