Periferik cihaz — kompüterə birbaşa qoşularaq onun funksionallığını genişləndirən xarici və ya daxili avadanlıqlardır. Bu cihazlar kompüterin mərkəzi prosessorundan (CPU) asılı olmadan işləyir, lakin ona məlumat göndərmək və ya ondan məlumat almaq məqsədilə istifadə olunur. Əsas məqsədləri istifadəçi ilə kompüter arasında qarşılıqlı əlaqə yaratmaq və ya kompüterin giriş/çıxış imkanlarını artırmaqdır.

Periferik cihazların əsas növləri

Periferik cihazlar funksiyasına görə üç əsas kateqoriyaya bölünür:

1. Giriş (input) cihazları – Kompüterə məlumat daxil etmək üçün istifadə olunur.
2. Məsələn:

• Klaviatura
• Siçan (mouse)
• Skayner
• Mikrofon
• Veb-kamera

1. Çıxış (output) cihazları – Kompüterdən alınan məlumatları istifadəçiyə təqdim edir.
2. Məsələn:

• Monitor
• Printer
• Səsgücləndirici (speaker)
• Proyektor

1. Giriş-çıxış (input/output) cihazları – Həm məlumat qəbul edən, həm də ötürən cihazlardır.
2. Məsələn:

• USB yaddaş qurğuları
• Xarici sərt disklər
• Sensorlu ekranlar (touch screen)
• Multifunksiyalı printerlər

Nə üçün periferik cihazlar vacibdir?

Periferik cihazlar olmadan kompüter istifadəçi ilə effektiv şəkildə qarşılıqlı əlaqə qura bilməz. Məsələn, klaviatura və siçan istifadə etmədən kompüterə əmrlər vermək çətin olar, monitor olmadan isə kompüterin nəticələrini görmək mümkün deyil. Bu cihazlar həmçinin kompüterin müxtəlif sahələrdə — dizayn, oyun, ofis işi, musiqi tərtibatı və s. — istifadə imkanlarını genişləndirir.

Daxili və xarici periferik cihazlar

• Xarici periferik cihazlar – Kompüterin xarici portlarına (USB, HDMI, audio, s.) qoşulan cihazlardır. Məsələn: printer, USB yaddaş, siçan.
• Daxili periferik cihazlar – Kompüterin daxilində yerləşən, lakin əsas hesablama mexanizminin bir hissəsi olmayan qurğulardır. Məsələn: daxili CD/DVD oxuyucular, daxili Wi-Fi kartı.

Nəticə olaraq

Periferik cihazlar kompüter sisteminin ayrılmaz hissəsidir və istifadəçinin funksionallıq, rahatlıq və performans baxımından tələblərini ödəməyə kömək edir. Onlar kompüterlə real dünya arasında körpü rolunu oynayır və texnologiyanın gündəlik həyatla inteqrasiyasını mümkün edir.